İlk teklif hakkı (right of first offer – ROFO), satmak isteyen pay sahibinin, payları üçüncü kişilere pazarlamadan önce hak sahiplerine — tipik olarak şirkete ve/veya diğer yatırımcılara — teklif etmesini gerektirir. Satıcı şartlarını bildirir (veya hak sahiplerini teklif vermeye davet eder); hak sahipleri kullanmaz veya taraflar anlaşamazsa, satıcı kararlaştırılan süre içinde üçüncü kişiye satabilir — ancak yalnızca hak sahiplerine sunulanla eşit veya daha yüksek bir fiyattan. Bu tabanın altına inilirse süreç yeniden başlar.
Hangi mekanizmayı isteyeceğinizi, ön alım hakkıyla (ROFR) ticari karşıtlık belirler. ROFR’de satıcı önce üçüncü kişi alıcı bulmak, sonra o müzakere edilmiş işlemi eşleştirme hakkı için hak sahiplerine sunmak zorundadır — bu da üçüncü kişi ilgisini soğutur: hiçbir teklif sahibi, imza anında içeriden alınabilecek bir işlem için due diligence masrafı yapmak istemez. ROFO ise içeriden süreci öne alır ve dış satışı temiz bırakır; bu yüzden satıcı dostu mekaniktir, ROFR ise alıcı/mevcut ortak dostudur. Girişim dokümantasyonunda kurucu payları üzerinde ROFR standarttır; ROFO daha çok yatırımcılar arasında, secondary işlemlerinde ve ortak girişim çıkışlarında görülür.
Kaleme alma ve Türk uygulaması
Mekanizma ayrıntıda yaşar ya da ölür: teklif süreleri (finansmanı örgütlemeye yetecek, satışı dondurmayacak uzunlukta), kısmi kullanım mı yoksa ya hep ya hiç mi, dış satışta fiyat tabanının doğrulanması ve üçüncü kişi işlemi nakit dışı unsurlar içerdiğinde “aynı şartların” nasıl ölçüleceği. Türkiye’de ROFO/ROFR hükümleri pay sahipleri sözleşmesinde yer alır ve — anonim şirketteki tüm devir kısıtlarında olduğu gibi — esas sözleşmedeki devir onayı şartlarıyla desteklenir; böylece ihlalle yapılan devir yalnızca tazminat davasına bırakılmaz, pay defterine kayıt aşamasında durdurulabilir.
Seçim kuralı tek satırdır: satıcı dostu mekanik ROFO, alıcı/mevcut ortak dostu mekanik ROFR — hangisinin yazıldığını term sheet aşamasında bilinçli seçin; ikisinin karışımı (ROFO adıyla ROFR mekaniği) en sık görülen kaleme alma kazasıdır.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın