PSD3 (Ödeme Hizmetleri Direktifi 3) nedir?
Ödeme Hizmetleri Direktifi 3 (PSD3), Avrupa Komisyonu’nun Haziran 2023’te önerdiği ve Kasım 2025’te siyasi uzlaşmaya varılan, PSD2’nin yerini alan AB direktifidir ve buna paralel bir Ödeme Hizmetleri Tüzüğü (PSR) eşlik eder. Paket, PSD2 uygulama derslerine (eşit olmayan açık bankacılık, süregelen dolandırıcılık, belirsiz TPP kuralları) yanıt verir ve ödeme hizmetlerini bitişik dosyalarla (Dijital Euro, FIDA: Finansal Veri Erişimi) hizalar. Geçici siyasi uzlaşmanın ardından metinler resmî kabul ve yayım sürecine girmiştir; kuralların büyük bölümünün 2028’den itibaren uygulanması beklenmektedir.
Önerilen temel değişiklikler
- PSR ile tek kural kitabı: doğrudan AB genelinde uygulanır, ulusal farklılaşmayı azaltır.
- Dolandırıcılık karşıtı tedbirler: zorunlu IBAN-isim kontrolü, dolandırıcılık verisi paylaşımı, bazı kategorilerde “spoofing” dolandırıcılıkları için zorunlu iade.
- Geliştirilmiş TPP erişimi: daha sıkı API performans standartları, “engellerin” ortadan kaldırılması, özel uyuşmazlık çözümü.
- Konsolide PSP lisanslama: PI’ler ve EMI’lerin birleştirilmiş Ödeme Kuruluşu yetkilendirmesinde birleşmesi.
- SCA iyileştirmeleri: netleştirilmiş istisna kapsamı, erişilebilirlik hükümleri, dinamik bağlama.
- Nakit erişim: perakendeciler aracılığıyla süregelen nakit erişimini teşvik eden kurallar.
FIDA: Finansal Veri Erişimi
Paralel Finansal Veri Erişimi Tüzüğü (FIDA), açık-bankacılık tarzı erişimi ödeme hesaplarından daha geniş finansal veri kategorilerine genişletir: yatırımlar, sigortalar, emeklilikler, mortgage’lar, tasarruflar. PSD3 + PSR + FIDA birlikte AB’de bir sonraki nesil açık finans rejimini oluşturur.
Türk fintechleri için
Türk fintech’leri PSD3/PSR/FIDA değişikliklerini erken takip etmelidir; AB üyelik dışında olsa da TCMB’nin 2021 açık bankacılık çerçevesi AB modelini izledi ve PSD3 yenilikleri (IBAN-isim kontrolü, geliştirilmiş TPP API’leri) muhtemelen Türk düzenlemesine de yansıyacaktır. AB pazarına yönelik Türk fintech’lerin lisans stratejilerini PSD3 takvimine göre planlaması gerekir.
Yapın: PSD3/PSR’nin nihai kabul ve uygulama takvimini ve FIDA müzakerelerini takip edin ve lisans geçiş planları hazırlayın; IBAN-isim kontrolü ve dolandırıcılık önleme yeteneklerini şimdi karşılaştırın.
Yapmayın: PSR final-yayımlanana kadar PSD3 hazırlığını ertelemeyin: uygulama süreleri genellikle beklenenden kısadır.