MOIC nedir?
MOIC (Multiple on Invested Capital — Yatırılan Sermaye Katsayısı) — en basit risk sermayesi getiri metriğidir: üretilen toplam değer (dağıtımlar + kalan NAV) ÷ yatırılan sermaye. 3× MOIC, fonun veya deal’in koyulan sermayenin üç katını döndürdüğü anlamına gelir. MOIC zamanı ve kaldıracı dikkate almaz — sadece “katsayı ne kadar büyük?” sorusuna cevap verir.
MOIC vs. TVPI vs. IRR
MOIC ve TVPI (Total Value to Paid-In) bazen birbirinin yerine kullanılır, ancak teknik olarak:
- MOIC — yatırılan sermaye üzerindeki katsayıyı ölçer (çağrılmamış taahhütler hariç).
- TVPI — ödenen sermaye üzerindeki katsayıyı ölçer (recycling, ücretler, giderler dahil).
- IRR — zaman-ağırlıklı getiriyi ölçer; dağıtımların ne zaman gerçekleştiğine duyarlıdır.
İki fon aynı MOIC’e sahip olabilir ama zamanlamadan ötürü çok farklı IRR’lere sahip olabilir. İki fon aynı IRR’ye sahip olabilir ama fon büyüklüğü dinamiklerinden ötürü çok farklı MOIC’lere sahip olabilir.
Üst-çeyrek MOIC neye benzer?
Cambridge Associates ve PitchBook referansları, üst-çeyrek ABD risk sermayesi fonlarının (2010-2018 vintage) net 2,5× ila 4× MOIC sunduğunu gösteriyor. Üst-onda-bir fonlar 5×+ net MOIC’e ulaştı. Türk SPK lisanslı girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) evreni daha küçük ve kamuya açık benchmark’ı daha azdır; ancak TRY bazlı MOIC hedefleri FX değer kaybını telafi etmek için nominal olarak genelde daha yüksektir.
Kurucular yatırımcılarının MOIC hedefini neden bilmeli?
3× fon MOIC hedefleyen erken evre bir GP, en az bir portföy şirketinden 30-50× dönüşe ihtiyaç duyar — bu güç yasası matematiğidir. Bu durum deal seçimini (yalnızca “fund-returner” yukarı senaryosu olan deal’lere yatırım yapar) ve süregelen portföy davranışını (GP yüksek yakım hızlarında bile agresif büyüme için iter) şekillendirir. “Venture-tarzı” bir GP’den fon arayan kurucular bunu beklemeli; “growth equity” yatırımcısı (hedef 2× MOIC, %20 IRR) arayan kurucular farklı teşviklerle karşılaşır.
“Fund-returner” testi
Yaygın bir risk sermayesi diligence sorusu: “Bu deal işlerse, tüm fonu döndürebilir mi?” 3× MOIC hedefleyen USD 200M’lık bir fon için, deal’in exit’te USD 600M atfedilebilir değere ihtiyacı var. Tipik mülkiyet payları (Series A’da %10-25) üzerinden geriye doğru çalışırsanız, kurucunun USD 3-6B’lik bir outcome inşa etmesi gerekir. VC’lerin “yalnızca iyi işletme olacak” şirketlere hayır demesinin arkasındaki matematik budur.
İlgili: Fon Getirileri, IRR, Güç Yasası, Carry, Unicorn.