“Kâr ve zarar” (P&L) tablosu ne demek?
Bir kâr ve zarar (P&L) tablosu, bir şirketin belirli bir dönem boyunca — tipik olarak ay, çeyrek veya yıl — gelir, maliyet ve giderlerini özetleyen, net kâr veya zararı gösteren finansal rapordur. P&L gelir tablosu ile eş anlamlıdır; “P&L” terimi operasyon bağlamlarında, “gelir tablosu” resmi muhasebe ve regülatif dosyalamada daha yaygındır.
P&L yapısı
- Gelir (top line)
- − COGS = Brüt kâr
- − İşletme giderleri (pazarlama-genel yönetim, Ar-Ge, amortisman) = Faaliyet kârı (EBIT)
- ± Faiz, diğer gelir/gider = Vergi öncesi kâr
- − Vergi = Net kâr (bottom line)
P&L vs. yönetim vs. yasal
- Yönetim P&L: ürün hattı, müşteri segmenti, kanal bazında detaylı — operasyon kararları için kullanılır.
- Yasal P&L: TFRS, IFRS veya US GAAP uyumlu; denetim, vergi ve regülatör dosyalama için kullanılır.
- İkisi mutabık olmalıdır ama gruplama farklılıkları nedeniyle nadiren satır-satır eşleşir.
Kurucular ve P&L
- P&L’i önceki dönem karşılaştırmalarıyla aylık takip edin.
- Varyans analizi: gerçekleşen ile tahmin arasındaki her anlamlı farkı açıklayın.
- Kohort seviyesinde P&L analizi hangi müşteri segmentlerinin kârlı olduğunu ortaya çıkarır.
- P&L + nakit akışı + bilanço, yatırımcıların beklediği entegre üç tablo modelini oluşturur.
Türk şirketlerinde P&L
Türk şirketleri için P&L raporlama TMS (Türkiye Muhasebe Standartları) uyarınca düzenlenir; kurumsal ölçek şirketler için TFRS zorunludur. P&L’in standart sunumu Tek Düzen Hesap Planı (THP) hesap kodlarına göre yapılır. Halka açık şirketlerde KAP’a sunulan P&L SPK tebliğleriyle düzenlenir; vergi açısından ayrı bir “Gelir Tablosu” Maliye Bakanlığı’na sunulur.
Yapın: varyans yorumu ile aylık P&L yayınlayın; yönetimi yasal P&L’e üç ayda bir mutabık kılın.
Yapmayın: sadece P&L’e göre yönetmeyin — nakit akışı negatifken net kâr pozitif olabilir; her iki görünüm önemlidir.