Nakit akışı nedir?
Nakit akışı, bir dönemde işletmeye giren ve çıkan nakdin net hareketidir. Nakit akış tablosu (TMS 7 / IAS 7 ve ASC 230), tahakkuk esaslı net kârı üç faaliyet kovasından geçirerek bilançodaki nakit değişimine bağlar.
Üç bölüm
- İşletme faaliyetleri: işin yürütülmesinden nakit — müşterilerden tahsilat, tedarikçi ve çalışan ödemeleri, ödenen vergiler. Çoğu şirket bunu dolaylı yöntemle sunar: net kârdan başlayıp nakit-dışı kalemleri ve işletme sermayesi değişimlerini düzelterek.
- Yatırım faaliyetleri: sermaye harcaması (sabit varlık capex’i), satın almalar, yatırım alım-satımı.
- Finansman faaliyetleri: sermaye artırımı, geri alım, temettü, borç ihracı ve geri ödemesi.
Nakit akışı ve kâr farkı
Bir şirket kâr ederken nakitsiz kalabilir. Tipik fark sebepleri:
- Büyüyen alacaklar (DSO yükseliyor) — gelir tanındı, nakit henüz toplanmadı.
- Beklenen talep için stok birikimi — maliyet ödendi, satış henüz yapılmadı.
- Ağır capex — yatırım bölümünden çıkan, P&L’a anında yansımayan nakit.
- Büyük müşteri ödemelerine bağlı işletme sermayesi dalgalanmaları.
Serbest nakit akışı (FCF)
En çok takip edilen türev metrik: FCF = İşletme Nakit Akışı − Capex. Bazı yatırımcılar daha sıkı bir “FCF (hisse bazlı tazminat sonrası)” için hisse bazlı tazminatı da düşer — SaaS için özellikle anlamlıdır, çünkü bu kalem gelirin %15–25’ine ulaşabilir.
Yapın: 13 haftalık ileriye dönük aylık nakit akış öngörüsü yayınlayın; haftalık olarak gerçekleşene mutabık kılın.
Yapmayın: işletme sermayesi dinamiklerini kontrol etmeden işletme nakit akışını kutlamayın — müşteri ödeme zamanlamasındaki bir kayma tek bir çeyreği süsleyebilir veya cezalandırabilir.
Nakit akışının işlem ve kriz hukuku
Nakit akışı tablosu üç şeridiyle (işletme, yatırım, finansman) yalnızca finansçıların değil, avukatların da çalışma belgesidir. İşlemlerde: working capital ayarlamaları ve locked-box mekanizmaları nakit akışı tanımlarına oturur; earn-out’larda “serbest nakit akışı” gibi terimler formülle yazılmazsa bilirkişi sorusudur. Kriz eşiğinde: TTK m. 376 analizi bilanço görünümüyle sınırlı değildir — yaklaşan ödeme aczinin erken işareti nakit akışı projeksiyonlarındadır ve bu projeksiyonların yönetim kurulu tutanaklarına girmesi, yöneticilerin özen yükümlülüğü savunmasının omurgasını oluşturur. Yatırımcı raporlamasında ise burn ve runway, nakit akışının startup diline çevirisidir; üçü tutarlı anlatılmalıdır.