ÖTV nedir?
ÖTV (Özel Tüketim Vergisi); 4760 sayılı Kanun uyarınca, kanuna ekli dört listedeki mallar üzerinden ithalatta veya imalatçının ilk tesliminde bir kez alınan tek aşamalı tüketim vergisidir. KDV’den farklı olarak zincirin her aşamasında uygulanmaz; ancak KDV matrahına girer: KDV, ÖTV dahil fiyat üzerinden hesaplanır ve yük katlanır.
Dört liste
(I) sayılı liste petrol ürünleri, doğal gaz ve solventleri kapsar (birim başına maktu tutarlar); (II) sayılı liste motorlu taşıtları kapsar: oranlar motor hacmine, araç tipine ve elektrikli araçlarda motor gücü ile değere göre değişir; Türkiye’de araç fiyatlarının Avrupa’dan bu kadar ayrışmasının nedeni budur; (III) sayılı liste alkollü içecekler, kolalı gazozlar ve tütünü (asgari maktu vergilerle), (IV) sayılı liste ise cep telefonu, beyaz eşya, elektronik ve kozmetik dahil geniş bir tüketim malı grubunu kapsar.
Teknoloji şirketleri nerede karşılaşır?
Cihaz ithal eden her iş modeli: telefon, tablet, konsol: ÖTV’yi birim ekonomisine yansıtmak zorundadır. Oranlar ve maktu tutarlar kanuni bantlar içinde Cumhurbaşkanı kararıyla sık değiştiği için donanım iş planında vergi varsayımı sabit değil, canlı tutulmalıdır. (IV) sayılı liste malı satan e-ticaret, EV ithalatı ve akaryakıt bitişiği lojistik modelleri gümrükte ÖTV yükü taşır; vergi, ithalat KDV’siyle birlikte gümrükte doğar.
ÖTV, KDV gibi iade alınabilir mi?
Kural olarak hayır: geçiş kalemi değil maliyettir. Sınırlı istisna ve iade rejimleri vardır (belirli ihracat halleri, engelli araç istisnası, diplomatik istisnalar) ve her biri sıkı şartlara bağlıdır.
ÖTV ile KDV farkı nedir?
KDV çok aşamalı, indirilebilir ve işletmeler için büyük ölçüde nötrdür; ÖTV tek seferlik, indirilemez ve ürün hedeflidir. Vergili bir üründe fiilen ikisini birden ödersiniz: KDV, ÖTV’nin üzerine hesaplanır.
ÖTV’nin mükellefi kim?
4760 sayılı Kanun m. 4’e göre (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallarda vergiyi imal veya ithal eden öder. (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi araçlarda mükellef, motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler ve müzayede yoluyla satış yapanlardır; kayıt ve tescile tabi olmayan araçlarda yine imalatçı ve ithalatçı mükelleftir. Vergi zincirin tek bir halkasında doğduğu için, listedeki malı sonradan alıp satan perakendeci ÖTV mükellefi değildir; vergiyi fiyatın içinde taşır.
Vergilendirme dönemi ve beyan
Dönemler listeye göre değişir (m. 14): (I) sayılı listede her ayın ilk on beş günü ve kalan günleri ayrı dönemdir, beyanname dönemi izleyen onuncu gün verilir; (III) ve (IV) sayılı listeler ile kayıt ve tescile tabi olmayan (II) sayılı liste mallarında dönem takvim ayıdır ve beyanname izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar verilir. Kayıt ve tescile tabi araçlarda vergi ilk iktisapta doğar ve kayıt-tescil işleminden önce beyan edilip ödenir.
ÖTV matrahı ve KDV ile etkileşimi
(I) sayılı listede vergi maktudur (birim başına tutar); (III) sayılı listede oransal vergi asgari maktu tutarla birlikte uygulanır; (II) ve (IV) sayılı listelerde matrah, KDV matrahını oluşturan unsurlardan oluşur (m. 11). Kritik nokta, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 24 gereği ÖTV’nin KDV matrahına dahil olmasıdır: önce ÖTV hesaplanır, KDV bu tutarın üzerinden alınır. Bir cihazın etiket fiyatındaki vergi yükünün, oranların toplamından yüksek çıkmasının nedeni budur.
Kaynak. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 24
İlgili: KDV.