Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 26 Ağustos 2026’dan itibaren FAST’ta işlem başına limiti para transferleri, Ödeme İste ödemeleri ve FAST-TR Karekod ile yapılan dinamik doğrulamalı iş yeri ödemeleri için 300.000 TL’ye çıkardı. Bu artış, beş yıllık bir yapılanmanın son adımı: yönetmelikle zorunlu hale getirilen ulusal karekod formatı, IBAN yerine telefon numarasıyla ödeme, işletmelere açılan Ödeme İste servisi ve kart kabul eden iş yerlerinin karekodla da ödeme alması için TCMB’nin bastırması. AB tarafında ise euro bölgesindeki bankalar 9 Ekim 2025’ten beri anlık euro transferi göndermek zorunda; ödeme ve elektronik para kuruluşları için tarih 9 Nisan 2027. Bu yazıda Ekim 2026 itibarıyla iş yerlerini, ödeme hizmeti sağlayıcılarını ve fintech’leri ilgilendiren kuralları topladık.
Trend tek paragrafta
Hesaptan hesaba (A2A) ödemede para, arada bir kart şeması olmadan doğrudan ödeyenin hesabından alıcının hesabına geçer. Anlık ödeme sistemleri bu transferi saniyeler içinde ve 7/24 kesinleştirir. Ödeyen, işlemi bir karekod okutarak ya da uygulamasına gelen talebi onaylayarak başlatabildiğinde A2A, kasada ve e-ticaret ödeme adımında kartlara gerçek bir alternatif olur. İş yeri hız ve maliyet avantajı kazanır, ama kart dünyasının itiraz araçlarını kaybeder. Ödeme hizmeti sağlayıcıları için ise mesele altyapıya erişim, zorunlu karekod standardı ve zararın kimde kalacağıdır.
FAST ve katman servisleri
FAST 8 Ocak 2021’de kullanıma açıldı. TCMB tarafından geliştirilen ve işletilen sistem EFT’den bağımsızdır; 7/24 çalışır, yalnızca Türk lirası işlem taşır ve farklı kuruluşların müşterileri arasındaki ödemelerde kullanılır. Katılımcılar bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile PTT’dir; ödeme ve elektronik para kuruluşları 2023’ten itibaren sisteme doğrudan katılmaya başladı. TCMB’nin katılımcı listesinde Ekim 2026 itibarıyla 50 katılımcı yer alıyor, bunların on biri ödeme veya elektronik para kuruluşu. Kısa tanım için FAST sözlük maddemize bakabilirsiniz.
| Katman servis | Ne yapar? | Durum ve limit (TCMB) |
|---|---|---|
| Kolay Adresleme | IBAN ile eşleştirilen cep telefonu, e-posta, kimlik numarası, vergi kimlik numarası veya pasaport numarasına ödeme; BKM tarafından işletilir | 8 Ocak 2021’de FAST ile birlikte kullanıma sunuldu; her kolay adres tek hesap içindir, kişi başına en fazla 5 kolay adres |
| FAST-TR Karekod | Ödeyen, iş yerinin veya alıcının gösterdiği karekodu okutur, uygulama FAST ödemesini başlatır | Dinamik doğrulamalı iş yeri ödemelerinde 26 Ağustos 2026’dan beri 300.000 TL |
| Ödeme İste | Alacaklı ödeme talebi gönderir; borçlu onaylayınca FAST ödemesi hemen ya da belirlenen tarihte gerçekleşir | 5 Şubat 2024’te açıldı; kurumsal kullanım, kısmi ödeme, erken ödeme ve ödeme erteleme 18 Ocak 2025’ten itibaren; 300.000 TL |
| Güvenli Ödeme İşlemi | Tutar, noter tescili tamamlanana kadar bir FAST katılımcısında bekletilir; öncelikle ikinci el araç satışları için | 31 Mayıs 2024’te açıldı; 5.000.000 TL |
Ödeme İste’nin dört modelinden biri doğrudan iş yeri ve e-ticaret ödemeleri için tasarlandı: talebi iş yeri gönderir, borçlu hemen yanıt vermek zorundadır ve ödeme anında gerçekleşir. TCMB limitlerin ihtiyaca göre revize edilebileceğini belirtiyor; bu yüzden limitleri sisteme sabit değer olarak gömmeyin.
TR Karekod: yönetmelikle tek format
Karekodlu ödemeler, TCMB’nin 6493 sayılı Kanun’un 12 ve 18 inci maddelerine dayanarak çıkardığı Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 21.8.2020, Sayı 31220) ile düzenleniyor. 6493 sayılı Kanun kapsamında karekodla yapılan her ödeme işleminde TR Karekod kullanılması zorunlu (md. 4/1); TCMB üst sınır koyabilir ve ödeme hizmeti sağlayıcılarından, sistem işleticilerinden, iş yerlerinden ve dış hizmet sağlayıcılarından bilgi isteyip yerinde inceleme yapabilir (md. 4/2-3). TR Karekodu, BKM’nin belirlediği Karekod Üretici Koduna sahip ödeme hizmeti sağlayıcıları ile TCMB’nin uygun gördüğü sistem işleticileri üretir; üretim için dış hizmet alınabilir (md. 5). Ödeme hizmeti sağlayıcısı karekoddaki bilgilerin bütünlüğünü korumak, güvenlik önlemlerini almak, statik karekodun güvenliğine ilişkin iş yeri yükümlülüklerini çerçeve sözleşmeye yazmak ve işlem tamamlanınca iki tarafı bilgilendirmekle yükümlü (md. 8). İş yeri, karekodla ödeme kabul ettiğini TCMB’nin belirlediği gösterim şekliyle duyurmalı ve statik karekodu korumalı (md. 9). Yabancı ülke mevzuatına göre ihraç edilmiş ödeme aracının yurt içinde kullanıldığı, taraflardan birinin yurt dışında yerleşik olduğu ve yurt dışındaki bir ödeme hizmeti sağlayıcısının altyapısının kullanıldığı işlemlerde TR Karekod zorunlu değil (md. 10).
TCMB üye iş yeri hizmeti verenlerden ne istedi?
Teknik altyapı hazır olsa da kasada kullanım geride kaldı. TCMB 2 Mayıs 2024 tarihli talimatında, FAST TR Karekod gösterebilen POS ve ÖKC’lerin oranının yüzde 80’i aştığını, buna rağmen karekodla ödeme alan iş yeri sayısının çok sınırlı kaldığını tespit etti. Bunun üzerine, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik’in (RG 1.12.2021, Sayı 31676) 2023’te değişen 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanmasına karar verdi: iş yeriyle halihazırda çerçeve sözleşmesi bulunan ödeme hizmeti sağlayıcısı, 44 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarına göre bilgilendirme yaparak FAST TR Karekod hizmetini ayrıca onay almadan sunabilir; iş yeri istemediğini bildirirse hizmet sunulmaz. İş yeri hizmeti kullanmaya başlamadan ondan ücret, komisyon veya masraf adı altında ilave bir ücret alınamaz.
29 Ağustos 2025 tarihli talimat bir adım daha attı. Cihaz oranının yüzde 90’ı geçtiğini belirten TCMB, kart kabulüne yönelik hizmet veren FAST katılımcılarının, kart kabul eden iş yerlerini FAST TR Karekod ile ödeme almaya hazır hale getirmek için sözleşme süreçlerini 31 Aralık 2025’e kadar tamamlamasını istedi. İstisnalar: iş yerinin yazılı veya elektronik kanallarla karekodla ödeme almak istemediğini beyan etmesi ve TCMB’nin FAST ile ödemeyi teknik olarak mümkün görmediği iş yerleri. Geliştirmelerini henüz tamamlamamış katılımcılara tamamlamayı izleyen 6 ay tanındı. TCMB, 6493 sayılı Kanun’un 27 nci maddesinin birinci fıkrasındaki idari para cezalarını da hatırlattı. Ekim 2026 başı itibarıyla TCMB’nin mevzuat sayfasında bu konuda daha yeni bir talimat görünmüyor.
A2A ve kart karşılaştırması: iade, ters ibraz ve dolandırıcılık
| Konu | FAST / TR Karekod | Kart |
|---|---|---|
| Geri alma | Ödeme emri, gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısına ulaştıktan sonra aksi kararlaştırılmadıkça geri alınamaz (Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği md. 64/1) | Aynı kural, ayrıca kart şeması itiraz kuralları |
| İtiraz | TCMB’nin FAST dokümanlarında kart tipi bir ters ibraz mekanizması yok; yanlış ödemede kullanıcı kendi kuruluşuna başvurur, TCMB’nin iade işlemlerinde rolü bulunmadığını belirtiyor | Şema kuralları ve üye iş yeri sözleşmesine göre ters ibraz |
| İade | İş yerinin göndereceği yeni bir transfer; şartlarını sözleşmenizde belirleyin | Genellikle karta iade işlemi |
| Yetkisiz işlem | Müşteri, işlemi öğrendiği andan itibaren gecikmeksizin ve her halükarda 13 ay içinde ödeme hizmeti sağlayıcısından düzeltme isteyebilir; işlemin onaylandığını ispat yükü sağlayıcıdadır (md. 54) | Aynı md. 54 rejimi |
Ters ibrazın olmaması iş yerini “kasıtsız itiraz” kayıplarından korur, ama tüketici mevzuatından doğan iade ve cayma yükümlülükleri aynen devam eder. Anlık ve geri alınamaz transferler, kimliğe bürünme dolandırıcılığının da ilk hedefi. Bu tür zararların kimde kalacağını yapay zekâ destekli ödeme dolandırıcılığı ve sorumluluk yazımızda ele aldık.
AB Anlık Ödemeler Tüzüğü
(AB) 2024/886 sayılı Tüzük, SEPA Tüzüğü olarak bilinen (AB) 260/2012 sayılı Tüzüğü değiştirdi. Kredi transferi sunan ödeme hizmeti sağlayıcıları anlık transfer de sunmak zorunda; hesaplar günün 24 saati ve her takvim günü anlık transfere açık olmalı ve alıcının sağlayıcısı fonu 10 saniye içinde kullanıma sunmalı. Anlık transferin ücreti, karşılık gelen türdeki diğer kredi transferlerinden yüksek olamaz (md. 5b). Ödeyenin sağlayıcısı, ödeyen işlemi onaylamadan önce alıcı doğrulama (verification of payee) hizmeti sunmalı (md. 5c). Sağlayıcılar, kendi müşterilerini AB hedefli mali yaptırım listelerine karşı işlem bazında değil, en az günde bir kez tarar (md. 5d); kullanıcılar tutar limiti belirleyebilir (md. 5a/6).
| Kim? | Alma | Gönderme | Alıcı doğrulama |
|---|---|---|---|
| Euro bölgesindeki sağlayıcılar | 9 Ocak 2025 | 9 Ekim 2025 | 9 Ekim 2025 |
| Euro dışındaki üye devletlerdeki sağlayıcılar | 9 Ocak 2027 | 9 Temmuz 2027 | 9 Temmuz 2027 |
| Euro bölgesindeki ödeme ve elektronik para kuruluşları | 9 Nisan 2027 (alma ve gönderme) | Md. 5c/9’da ayrı bir tarih yok | |
Tüzük ayrıca Kesinleşme Direktifi’ni (Settlement Finality Directive) değiştirerek ödeme ve elektronik para kuruluşlarının belirlenmiş ödeme sistemlerine katılmasının yolunu açtı (iç hukuka aktarım tarihi 9 Nisan 2025). Türk bir grup için üç sonucu var: AB lisanslı bir iştirak 2027 tarihine uymak zorunda; AB’deki bir hesaba euro tahsil eden Türk iş yeri, ödeyenin bankasının IBAN ile unvan karşılaştırmasından geçecek, yani faturadaki unvan hesaptaki unvanla aynı olmalı; AB’li ödeyenler de anlık euro transferini standart fiyatla bekleyecek. AB ödeme reformuna ilişkin diğer yazılarımız fintech hukuku sayfamızda.
Henüz net olmayanlar
TCMB talimatları hazır olmayı zorunlu kılıyor ve kullanım öncesi ücreti yasaklıyor, ancak kullanım başladıktan sonraki iş yeri fiyatlamasını düzenlemiyor. A2A alışverişlerde iade sözleşmeye bırakılmış; TCMB’nin yayımladığı FAST dokümanlarında kart şemalarındakine benzer bir itiraz kural seti yer almıyor. 31 Aralık 2025 tarihi geçti; bu tarihi kaçıran katılımcılara TCMB’nin nasıl yaklaşacağı kamuya açık değil. Ödeme İste üzerine ödeme akışı kuran banka dışı bir şirket, üstlendiği rolün 6493 sayılı Kanun kapsamında lisans gerektiren bir ödeme hizmeti olup olmadığını da ayrıca değerlendirmeli.
Nereden başlamalı?
- Ürettiğiniz veya gösterdiğiniz tüm karekodları listeleyin ve TR Karekod ile FAST TR Karekod kural rehberlerine uygunluğunu kontrol edin.
- Üye iş yeri hizmeti verenler: 44 üncü madde bilgilendirmelerini tamamlayın, iş yerlerinin ret beyanlarını kayda alın, kullanım öncesi ücret almayın.
- İş yerleri: karekodla ödeme kabul edildiğini duyurun, statik karekodları koruyun, A2A iade politikasını satış koşullarınıza yazın.
- Geri alınamaz ödemelere uygun dolandırıcılık kontrolleri kurun ve 54 üncü madde şikâyet sürecinizi test edin.
- AB’de şirketiniz varsa ya da AB’den euro tahsil ediyorsanız: 9 Nisan 2027’ye, ücret eşitliğine ve unvan eşleşmesine hazırlanın.
İş yerleri FAST TR Karekod ile ödeme kabul etmek zorunda mı?
29 Ağustos 2025 tarihli talimat, kart kabulüne yönelik hizmet veren FAST katılımcılarına yöneliyor: bu katılımcıların kart kabul eden iş yerlerini 31 Aralık 2025’e kadar hazır hale getirmesi istendi. İş yeri yazılı veya elektronik beyanla bu hizmeti istemediğini bildirebilir. Karekodla ödeme kabul eden iş yerinin ise 9 uncu maddeden doğan bilgilendirme ve statik karekodu koruma yükümlülükleri var.
FAST ödemesi kartlardaki gibi ters ibrazla geri alınabilir mi?
Kart anlamında hayır. Ödeme emri, gönderenin ödeme hizmeti sağlayıcısına ulaştıktan sonra aksi kararlaştırılmadıkça geri alınamaz (md. 64/1). Yetkisiz veya hatalı işlemlerde müşteri, gecikmeksizin ve en geç 13 ay içinde kendi sağlayıcısından düzeltme isteyebilir (md. 54).
Ekim 2026 itibarıyla FAST limiti ne kadar?
TCMB’nin FAST sitesine göre 26 Ağustos 2026’dan beri para transferleri, Ödeme İste ve dinamik doğrulamalı FAST TR Karekod iş yeri ödemelerinde işlem başına 300.000 TL; Güvenli Ödeme İşleminde 5.000.000 TL.
Kaynak. Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (RG 21.8.2020, Sayı 31220), md. 4, 5, 8, 9, 10; Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (RG 1.12.2021, Sayı 31676), md. 4/4 (RG 7.10.2023, Sayı 32332 ile değişik), 44, 54, 64; TCMB’nin 2.5.2024 ve 29.8.2025 tarihli “FAST TR Karekod İşyeri Ödemeleri Hk.” talimatları; TCMB 2021-01 sayılı basın duyurusu; TCMB FAST sitesi (SSS, katılımcılar, duyurular); (AB) 2024/886 sayılı Tüzük (ABRG L, 19.3.2024), (AB) 260/2012 sayılı Tüzüğe eklenen md. 5a-5d.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut durum için hukuki destek alınmalıdır.
Yazar
Daha fazla Vircon İçgörüleri
DORA, Bulut Yoğunlaşması ve Kuantum Sonrası Şifreleme: Türk Fintech'ler İçin Operasyonel Dayanıklılık Haritası (2026)
24 Ekim 2026Türkiye'de Açık Bankacılık: Fintech'ler İçin Pratik Hukuki Rehber (2026)
18 Ekim 2026Dijital Kimlik Cüzdanı, Biyometri ve e-KYC: Türk Fintech'ler Ne Bilmeli? (eIDAS 2, AMLR, TCMB, BDDK, MASAK)
23 Ekim 2026AB Yapay Zekâ Tüzüğü Türk Hukukunda: Sağlayıcı ve Deployer İçin Terim ve Yükümlülük Karşılıkları Tablosu
11 Ekim 2026Hibrit Çalışma Artık Yönetmelikte: Ofis ve Uzaktan Günler İş Sözleşmesine Yazılacak (RG 25.09.2026)
25 Ekim 2026Türkiye'de Espor Oyuncu Sözleşmeleri: İşçi mi Sporcu mu, İş Kanunu İstisnası, İmaj Hakkı ve Kulüp–Oyuncu–Yayıncı Üçgeni
23 Ekim 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
Birleşme ve Devralmalar
M&A danışmanlığı: due diligence, yapılandırma, dokümantasyon, müzakere.
Hizmet sayfası →ICO'lar & Kripto Para Birimleri Blockchain
Kripto varlık regülasyonu, token arzı, exchange ve custody lisansı.
Hizmet sayfası →Fikri Mülkiyet
Marka, patent, telif ve ticari sır danışmanlığı.
Hizmet sayfası →