Marka (Trademark) nedir?
Marka (Trademark), bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan her türlü işarettir (kelime, logo, slogan, ses, hatta koku). Türkiye’de markaları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) düzenler; uluslararası seviyede WIPO’nun yönettiği Madrid Protokolü tek başvuruyla çoklu ülke tesciline imkân verir.
Marka tescili neden önemli?
- Yasal koruma: Tescilli marka, sahibine münhasır kullanım hakkı verir; izinsiz kullanan üçüncü kişilere karşı dava açma yetkisi
- Marka değeri (brand equity): Tescilsiz kullanım yarın iptal edilebilir; tescilli marka şirket varlığıdır, M&A’de değerlenir
- Yatırımcı koşulu: VC’ler Series A’dan itibaren ana marka tescilini şart koşar — bkz. VC DD Checklist
- Sınır ötesi: Yurtdışında satış yapacaksanız, oradaki marka tescili (veya Madrid sistemi) şarttır
Türkiye’de marka tescil süreci (TÜRKPATENT)
- Önaraştırma: aynı/benzer markaların tescil veya başvuru durumu
- Başvuru: TÜRKPATENT online platform üzerinden, Nice sınıflandırması (45 sınıf — mal/hizmet) seçimi
- Şekli inceleme: 1-2 ay
- Mutlak ret nedenleri incelemesi: 2-4 ay
- Yayın: Resmi Marka Bülteni’nde 2 ay askı
- İtirazlar (varsa): inceleme + karar
- Tescil: itiraz yoksa veya itiraz reddedilirse — toplam süre 8-14 ay
Madrid Protokolü — uluslararası tescil
Türkiye 1999’dan beri Madrid Protokolü üyesidir. Türkiye’deki bir başvuruya (veya tescile) dayanarak, 130+ ülkede tek bir uluslararası başvuruyla tescil talep edebilirsiniz. Maliyet ve süreyi büyük ölçüde düşürür. Web3 projeleri için ABD, AB, BAE, Singapur kombinasyonu yaygındır.
Yaygın hatalar
- Marka tescili yapmadan önce kullanmaya başlamak ve sonradan başvuran rakibe ilk kullanım hakkı kaptırmak
- Şirket adı ile markayı eş tutmak — TTK şirket adı koruması, marka koruması ile aynı değildir
- Sınıf seçiminde yetersiz kalmak (örn. SaaS şirketinin sadece 9 — yazılım — sınıfında tescil alıp 42 — yazılım hizmeti — sınıfını kaçırması)
- Logo değişikliğinde markayı yeniden tescil ettirmemek
Founder için pratik etki
Şirket kuruluşundan hemen sonra (ideal olarak 30 gün içinde) ana markayı TÜRKPATENT’e tescil ettirin. Hedef pazarlar için (özellikle ABD ve AB) Madrid Protokolü başvurusu Series A öncesi yapılmalıdır. Vircon Legal Türkiye-merkezli teknoloji şirketlerinin marka tescil süreçlerini yönetmektedir.