EIP-4844 nedir?
EIP-4844 (Proto-Danksharding) — Ethereum’un Mart 2024 Dencun yükseltmesinde konuşlandırıldı; “blob-taşıyan işlemler” tanıttı — Layer 2 rollup’larının Ethereum’a calldata’dan dramatik olarak daha düşük maliyetle sıkıştırılmış veri yayınlamasına izin veren yeni işlem türü. “Proto-Danksharding” adı, tam Danksharding’e (Dankrad Feist’in sharding önerisi) doğru ilk adım olarak rolünü yansıtır.
Bloblar nasıl çalışır?
Bloblar, Ethereum uzlaşı katmanında ~18 gün boyunca yaşayan ve ardından budanan büyük veri eklerdir (her biri 128 KB). Kritik olarak, blobların düzenli EIP-1559 base fee’sinden ayrı bir fee piyasası vardır — tipik olarak eşdeğer calldata’dan 10-100× daha ucuz fiyatlandırılır. Her blok 6 bloba (768 KB) kadar içerebilir, 3 blob (384 KB) hedeflenir. Blob fee’si düzenli işlem talebinden bağımsız olarak blob piyasa talebine göre ayarlanır.
EIP-4844 rollup’lar için neden önemli?
EIP-4844’ten önce, L2 rollup’lar işlem verisini calldata yoluyla yayınlamak için mainnet gas öderdi — L2 kullanıcı ücretlerinin baskın maliyet bileşeni. EIP-4844 bu maliyeti çoğu durumda %90+ azalttı; L2 işlem ücretleri dolarlar yerine sentlere dönüştü. Optimism, Arbitrum, Base ve ZK rollup’lar Dencun konuşlandırmasından haftalar içinde blob yayınlamaya geçti.
Bloblar neden kalıcı değil?
Blob verisi ~18 gün sonra budanır. Rollup’lar yalnızca fraud-proof / validity-proof pencereleri için veri bulunurluğunu sağlamak zorundadır; bir durum geçişi sonlandırıldıktan sonra, orijinal veri güvenlik için artık gerekli değildir. Bu geçici depolama modeli Ethereum’un node depolamasını kalıcı olarak şişirmeden veri bulunurluğunu ölçeklemesine izin verir.
Tam Danksharding’e yol
EIP-4844 “proto”dur çünkü blob taşımayı tam Danksharding planı olmadan uygular. Gelecek yükseltmeler veri bulunurluğu örneklemesi (DAS) ekleyecek — node’ların tam veriyi indirmeden blob bulunurluğunu doğrulamasına izin verir. Tam Danksharding mevcut ~768 KB maks’ın aksine slot başına ~16 MB hedefler (her biri 512 KB’lık 32 blob).
Türkiye bağlamı
L2’ler üzerinde inşa eden Türk DeFi geliştiricileri için, EIP-4844 kullanıcı deneyimi ekonomisini dramatik olarak iyileştirdi. Optimism veya Arbitrum üzerinde önceden USD 5-20 maliyetli işlemler şimdi USD 0,05-0,50 maliyetlidir; Türk tüketici-yüzeyli kripto ürünlerini ticari olarak uygulanabilir kılar.
İlgili: EIP-1559, Veri Bulunurluğu Katmanı, Optimistic Rollup, ZK Rollup.