Alt işveren nedir?
4857 sayılı İş Kanunu Madde 2(6)-(7) uyarınca alt işveren, asıl işverenin üretim veya hizmet operasyonlarının belirli bir bölümünü yardımcı işler veya teknolojik uzmanlık gerektiren işlerde üstlenen ve kendi işçilerini asıl işverenin işyerinde çalıştıran işverendir. Yapı, gizli istihdamı önlemek ve işçi korumalarını sağlamak için sıkı şekilde düzenlenmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Alt İşverenlik Yönetmeliği uygulama detaylarını belirler.
Geçerli alt işverenlik ilişkisi için yasal koşullar
- Belirli bir işe bağlılık: alt verilen iş, asıl işverenin operasyonlarının tanımlı bir bölümü olmalıdır.
- Yardımcı veya teknolojik olarak uzmanlaşmış: her iş alt verilemez.
- İşçi kimliği: alt işverenin işçileri, aynı operasyonda asıl işverenin daha önce hakları elinde tutulmuş işçileri olmamalıdır.
- İşyeri kaydı: alt işveren-asıl işveren sözleşmesi yazılı olmalı ve bildirilmelidir.
Müteselsil sorumluluk
Madde 2(6), asıl işverene, alt işverenin işçilerine karşı iş hukuku, iş sözleşmesi ve alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükler için müteselsil sorumluluk yükler. İşçiler ödenmemiş ücret, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai ücretlerini doğrudan asıl işverenden talep edebilir. Bu sorumluluk, alt işveren iflas etse veya kaybolsa bile devam eder.
Muvazaa riski ve Yargıtay uygulaması
Yargıtay alt işverenlik yapısının muvazaalı olup olmadığını sıkı inceler. Muvazaalı bulunursa, tüm alt işveren işçileri baştan asıl işverenin işçisi sayılır ve tam geriye dönük talep hakkı doğar. Yaygın kırmızı bayraklar: alt işveren bağımsız operasyonlardan yoksun, işçiler asıl işverenin amirleri tarafından yönetiliyor, teknolojik uzmanlaşma yok, iş daha önce asıl işverenin çalışanları tarafından yapılıyordu.
Yapın: alt verilen işin teknolojik/yardımcı niteliğini belgeleyin; alt işveren yönetimini bağımsız tutun; Yönetmelik kaydına uyun.
Yapmayın: kıdem, sendika veya SGK yükümlülüklerinden kaçınmak için alt işverenlik yapısı kurmayın — Yargıtay’ın muvazaa analizi affedicidir değildir.