No-shop hükmü nedir?
No-shop hükmü (münhasırlık taahhüdü), bir ön anlaşma veya niyet mektubu imzalandıktan sonra satıcının belirli bir süre boyunca diğer potansiyel alıcılarla görüşmesini yasaklayan hükümdür.
No-Shop Hükmünün Unsurları
Tipik bir no-shop hükmü şu unsurları içerir: münhasırlık süresi (genellikle 30-90 gün), kapsam (kapsamlı görüşmelerden sadece bilgi alışverişine kadar), fiduciary out (yönetim kurulu üyeleri için kaçış maddeleri), break-up fee (anlaşma bozulursa ödenecek tazminat) ve yürürlüğe girme koşulları. Bu hükümler alıcıya işlem güveni sağlar ama satıcının pazarlık gücünü azaltır.
Fiduciary Out Hükümleri
Halka açık şirketlerde no-shop hükümleri, yönetim kurulu üyelerinin fiduciary görevlerini yerine getirmesine izin veren kaçış maddeleri içermelidir. Bu, kurulun başka bir alıcıdan üstün teklif geldiğinde onu değerlendirmesine olanak tanır. Delaware mahkemeleri, bu hükümlerin makul ölçülü olduğunda geçerli olduğuna karar vermiştir.
Müzakere Hususları
Satıcılar ideal olarak: kısa süre, dar kapsam ve geniş fiduciary out talep eder. Alıcılar tersine: uzun süre, geniş kapsam ve dar fiduciary out talep eder. Müzakere sonucu genellikle tarafların bağıl pazarlık gücünü yansıtır. Stratejik alıcılar genellikle daha uzun münhasırlık süreleri elde edebilir; rekabet halindeki süreçlerde alıcılar daha az kazanç sağlar.
Aktif Arama Yasağı
No-shop hükümleri, satıcının diğer potansiyel alıcılarla aktif olarak iletişim kurmamasını veya rakip teklif istememesini gerektirir. Tipik no-shop dönemleri 30-90 gündür ve genellikle break-up ücretleri (hedef şirket veya satıcı tarafından alıcıya ödenecek tazminat) ve fiduciary out hükümleri (yönetim kurulunun güven yükümlülüğü gerektirdiğinde no-shop’tan çıkma hakkı) ile birlikte gelir.
Fiduciary Out
Çoğu no-shop hükmü “fiduciary out” istisnasını içerir: yönetim kurulu, hissedarlara karşı güven yükümlülüğünün gerektirdiğine inanırsa istenmeyen üstün bir teklifi değerlendirebilir. Bu istisna olmadan, no-shop hükmü Delaware hukuku altında uygulanamaz olabilir çünkü yöneticilerin temel yükümlülüklerine müdahale eder.
Türk Hukukuna Tabi İşlemlerde
Niyet mektubunun geri kalanı bağlayıcı olmasa da no-shop ve gizlilik hükümleri genellikle açıkça bağlayıcı kılınır; bu, sözleşme özgürlüğü (TBK m. 26) içinde kalan bir tercihtir. No-shop ihlaline bağlanan sabit bir tutar (break-up fee), niteliğine göre cezai şart (TBK m. 179 vd.) hükümlerine tabi olabilir. Hâkim fahiş cezai şartı indirebilir (TBK m. 182/3); ancak taahhüdü tacir sıfatıyla veren taraf, cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirim isteyemez (TTK m. 22). Bu nedenle tutarın ve hangi hâllerde ödeneceğinin metinde açıkça yazılması önerilir.
Kaynak. Delaware içtihadı (Paramount Communications Inc. v. QVC Network Inc., 1994); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 26, 179, 182; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 22.