“Prototip” (prototype) ne demek?
Bir prototip, belirli bir hipotezi — kullanılabilirlik, teknik fizibilite, kullanıcı değeri veya ticari talep hakkında — test etmek için inşa edilmiş, sıklıkla kasıtlı eksik bir ürün versiyonudur. Prototipler MVP değildir (MVP’ler gerçek kullanıcılara işlevsel değer sunar) ve bitmiş ürün değildir; en düşük maliyetle en hızlı öğrenmek için var olurlar.
Prototip kalite merdiveni
- Eskiz / kağıt: el çizimleri veya basit slaytlar. Kullanıcılarla konsept ve akışı test eder.
- Wireframe: düşük kaliteli dijital düzen. Bilgi mimarisini test eder.
- Tıklanabilir mock: Figma/Adobe XD etkileşimli prototip. Kullanıcı akışını ve UI tepkilerini test eder.
- Çalışan demo: kısmi backend, sabit kodlu veri. Fizibilite ve hissi test eder.
- Pilot / MVP: sınırlı kitle için production-kalite. Elde tutma ve ödeme isteğini test eder.
Prototip neyi test eder (ve neyi etmez)?
Prototipler doğrulayabilir: anlama, arzulanırlık, navigasyon, fizibilite, temel kullanılabilirlik. Doğrulayamaz: elde tutma, gerçek talep, ölçeklenebilirlik, regülatif kabul, destek maliyeti. Kurucular bir prototipin ne kanıtladığını sık abartır — güçlü demo tepkileri güçlü ürün-pazar uyumuna eşit değildir.
Türk startup pratiğinde prototip
Türk startup’larında prototip geliştirme TÜBİTAK BİGG hibesinin tipik teslim koşuludur — fikirden çalışan prototipe geçiş aşamasında yer alır. Türk KOBİ alıcısı kurumsal alıcıdan daha kısa prototype-to-pilot döngüsü tolere eder; kurumsal tarafta ise prototipten sonra resmi RFP süreci gerekir.
Yapın: prototip kalitesini hipoteze eşleştirin — konsept testi için düşük kalite, fizibilite için daha yüksek kalite.
Yapmayın: prototipleri bitmiş ürün gibi görünecek şekilde cilalamayın — prototip estetiğine aşırı yatırım, prototipin üretmesi gereken öğrenmeyi geciktirir.