“Prototip” (prototype) ne demek?
Bir prototip, belirli bir hipotezi: kullanılabilirlik, teknik fizibilite, kullanıcı değeri veya ticari talep hakkında: test etmek için inşa edilmiş, sıklıkla kasıtlı eksik bir ürün versiyonudur. Prototipler MVP değildir (MVP’ler gerçek kullanıcılara işlevsel değer sunar) ve bitmiş ürün değildir; en düşük maliyetle en hızlı öğrenmek için var olurlar.
Prototip kalite merdiveni
- Eskiz / kağıt: el çizimleri veya basit slaytlar. Kullanıcılarla konsept ve akışı test eder.
- Wireframe: düşük kaliteli dijital düzen. Bilgi mimarisini test eder.
- Tıklanabilir mock: Figma/Adobe XD etkileşimli prototip. Kullanıcı akışını ve UI tepkilerini test eder.
- Çalışan demo: kısmi backend, sabit kodlu veri. Fizibilite ve hissi test eder.
- Pilot / MVP: sınırlı kitle için production-kalite. Elde tutma ve ödeme isteğini test eder.
Prototip neyi test eder (ve neyi etmez)?
Prototipler doğrulayabilir: anlama, arzulanırlık, navigasyon, fizibilite, temel kullanılabilirlik. Doğrulayamaz: elde tutma, gerçek talep, ölçeklenebilirlik, regülatif kabul, destek maliyeti. Kurucular bir prototipin ne kanıtladığını sık abartır: güçlü demo tepkileri güçlü ürün-pazar uyumuna eşit değildir.
Türk startup pratiğinde prototip
Türk startup’larında prototip geliştirme TÜBİTAK BİGG hibesinin tipik teslim koşuludur: fikirden çalışan prototipe geçiş aşamasında yer alır. Türk KOBİ alıcısı kurumsal alıcıdan daha kısa prototype-to-pilot döngüsü tolere eder; kurumsal tarafta ise prototipten sonra resmi RFP süreci gerekir.
Yapın: prototip kalitesini hipoteze eşleştirin: konsept testi için düşük kalite, fizibilite için daha yüksek kalite.
Yapmayın: prototipleri bitmiş ürün gibi görünecek şekilde cilalamayın: prototip estetiğine aşırı yatırım, prototipin üretmesi gereken öğrenmeyi geciktirir.
Zamanlama hatırlatması: prototipin kamuya gösterimi patent yeniliğini öldürebilir (hoşgörü süreleri ülkeye göre dar ve farklıdır): patent konuşması fuar standından önce yapılmalıdır. Freelancer, ajans veya üniversite laboratuvarında üretilen prototiplerde sahiplik, sözleşme ne diyorsa odur; devir hükmü yoksa kod ve tasarım çoğu zaman yapanda kalır ve bu boşluk diligence’ta ortaya çıkar.
Bu konuda mı çalışıyorsunuz? Vircon Legal Startup Hukuku ve Startup Hukuku Türkiye rehberi alanlarında danışmanlık veriyor. Bize ulaşın →
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın