Bir Türk stüdyosu için yaptığımız her free-to-play gelir modeli incelemesi aynı slayta gelir: bir sandık, bir anahtar, dönen bir makara ve nadir düşme oranı. Tasarım sorusu oyuncuların buna para ödeyip ödemeyeceğidir; hukuki soru devletin buna kumar deyip demeyeceği. Türkiye’de loot box kanunu yok. Ceza Kanunu’nda bir kumar tanımı, spora bağlı bahis ve şans oyunları için özel bir kanun, para karşılığı şans oyunlarında devlet tekeli, oyuncu için bir kabahat, yanıltıcı ve saldırgan ticari uygulamalar için tüketici hukuku çerçevesi ve kanun ne derse desin oran açıklaması isteyen platform kuralları var. Hukuka uygun rastgele satın alma ile hukuka aykırı şans oyunu arasındaki çizgiyi tek bir unsur çizer: oyuncunun sonucu yeniden paraya çevirebilmesi. Bu yazı tanımları ortaya koyuyor, loot box’lara, gacha’ya, rastgele ödüllü battle pass’lere ve skin takasına uyguluyor, nakde çevirme ve ikincil piyasaların neden tetikleyici olduğunu açıklıyor, mekanik hukuka uygun olsa bile geçerli tüketici hukuku ve platform yükümlülüklerini sayıyor ve Avrupa’nın nereye gittiğini not ediyor. Oyun hukuku rehberimizin ve kriptoda çekiliş kuralları notumuzun devamı.
Tanımlar: TCK m.228, 7258 sayılı Kanun ve tekel
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 228/6. maddesi kumarı, Kanunun uygulanmasında, kazanç amacıyla icra edilen ve kâr ve zararın talihe bağlı olduğu oyunlar olarak tanımlar. 228/1. madde kumar oynanması için yer ve imkân sağlayanı bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki yüz günden az olmayan adlî para cezasıyla cezalandırır; (2) numaralı fıkra çocukların kumar oynaması için yer ve imkân sağlanmasında cezayı bir kat artırır; 2017’de eklenen (3) numaralı fıkra suçun bilişim sistemleriyle işlenmesinde cezayı üç yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezasına çıkarır; (5) numaralı fıkra tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerini uygular. Oynamak 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.34 uyarınca idari para cezası ve gelire el koyma ile karşılanan bir kabahattir. 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesi, kanunun verdiği yetkiye dayanmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını oynatanları ya da yer veya imkân sağlayanları (üç yıldan beş yıla), yurt dışında oynatılanlara Türkiye’den erişim sağlayanları (dört yıldan altı yıla), para nakline aracılık edenleri (üç yıldan beş yıla) ve reklam verme ya da sair suretle oynamaya teşvik edenleri (bir yıldan üç yıla) cezalandırır; 5651 sayılı Kanunun erişimin engellenmesi hükümlerini ve iş yeri kapatmayı uygular. Spor dışı para karşılığı şans oyunları 320 sayılı KHK çerçevesinde Milli Piyango İdaresi üzerinden düzenlenen bir devlet tekelidir. Oyun stüdyosu için üç sonuç çıkar. Ceza tanımı hem bir pay (stake) hem talihe bağlı kazanç ister; spor bahsi kanunu gerçek spor müsabakalarıyla bağ ister; ve iki kanun da sanal eşyadan söz etmez, dolayısıyla analiz sanal eşyanın “kazanç” olup olmadığı üzerinedir.
Tanımı loot box’a uygulamak
Ücretli bir loot box’ta pay (gerçek para ya da gerçek parayla alınan premium para birimi) ve talih (düşme tablosu) vardır. 228/6 anlamında “kazanç” olup olmadığı oyuncunun ne aldığına bağlıdır. Ödül yalnızca oyun içinde kullanılabilen, satılamayan, takas edilemeyen ve çekilemeyen, stüdyonun tanıdığı bir değişim değeri olmayan kozmetik ya da işlevsel bir eşyaysa, Türk uygulamacıları arasında hâkim görüş ve Hollanda’nın en yüksek idari mahkemesinin 2022’de kart paketleri için benimsediği görüş, oyuncunun kazanç için oynamak yerine içeriği belirsiz bir eğlence satın aldığıdır; “zarar” dijital bir malın fiyatı, “kâr” daha iyi bir dijital maldır ve ikisi de para ya da para muadili değildir. Eşya değere geri dönen bir yol edindiği anda analiz değişir: nakde çevrilebilen bir para birimiyle eşyaların satıldığı oyun içi pazar, resmî ya da göz yumulan üçüncü taraf skin piyasaları, fiyatı kamuya açık kote edilen takas edilebilir eşyalar ya da blokzincir üzerindeki tokenler. Bu noktada ödülün piyasa fiyatı vardır, oyuncu nesnel olarak para değerinde bir kazanç şansı için oynamaktadır ve 228. madde devrededir; bilişim sistemi unsuru için (3), küçükler oynuyorsa (2) numaralı fıkra. Spor bahsi kanunu yalnızca rastgele sonuç gerçek müsabakalara bağlandığında devreye girer; gerçek liglerin etrafındaki “maçı tahmin et, paket kazan” promosyonlarının 7258 sayılı Kanun kapsamına da girmesinin nedeni budur. Türkiye’de yayın yapan stüdyolar bu yüzden nakde çevirme ve serbest takası hukuki kategoriyi değiştiren tasarım kararı olarak görmeli ve her mekanik için analizi belgelemelidir.
Gacha, pity sayaçları, battle pass ve “ücretsiz” sandıklar
Kademeli garantili düşüşlü (“pity”) gacha sistemleri rastgele satın alma olarak kalır ve aynı şekilde analiz edilir; pity mekaniği sonuçları öngörülebilir kılarak tüketici tarafında yardımcı olur ama kumar analizini değiştirmez. Ödülleri sabit ve oynayarak kazanılan battle pass’ler hiç şans oyunu değildir; ücretli kademelerde rastgele eşya veren bir pass farklı kostümde bir loot box’tur. Yalnızca oynayarak kazanılan, satın alma yolu olmayan sandıklarda pay yoktur ve ceza tanımının dışında kalırlar; ancak anahtar satılmaya başladığı anda pay geri gelir. Süreli “limitli banner”lar ve seri bonusları pazarlama teknikleridir ve ceza hukuku değil tüketici hukukuyla sınanır. Oyunla da kazanılabilen bir premium para birimiyle alınan rastgele ödüller gri alandadır; daha güvenli yaklaşım bunları ücretli olarak analiz etmektir, çünkü para birimi satın alınabilirdi.
Tüketici hukuku: kumar olmasa da geçerli olanlar
Mekanik hukuka uygun olduğunda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği nasıl satıldığını yine düzenler. Kanunun 62. maddesi aldatıcı ve saldırgan haksız ticari uygulamaları yasaklar; Yönetmeliğin eki her durumda haksız sayılan uygulamaları listeler ve bunların birkaçı doğrudan gelir modeline oturur: tanımlanmış bir ödül ya da muadili belirtilmeksizin yarışma yapılacağını veya ödül verileceğini iddia etmek (A-15), tüketicinin teslimat masrafı dışında ödeme yapması gerektiği hâlde bir malı bedava ya da ücretsiz olarak tanımlamak (A-16), elde edilmesi ödeme gerektiren bir ödülü kazandığı ya da kazanacağı izlenimi oluşturmak (B-5) ve 1 Mart 2022’den itibaren internette tüketicinin karar verme iradesini olumsuz etkileyen ya da satıcı lehine değiştirmeyi hedefleyen yönlendirici arayüz tasarımları, seçenekler ya da ifadeler kullanmak, yani karanlık tasarım bendi (A-22). Yönetmeliğin 24. maddesi çocuklara yönelik ya da çocukları etkileme olasılığı bulunan reklamlara, çocukları bir mal veya hizmeti edinmek için ebeveynlerini ya da başkalarını ikna etmeye doğrudan teşvik etme yasağı (m.24/1-ı) ve çocukların sözleşme yapabileceğini ima eden ifadeler yasağı (m.24/1-i) dahil özel sınırlar koyar; 24/2. madde mesafeli sözleşme reklamlarının doğrudan çocukları hedef alan satın alma daveti içermesini yasaklar. 15. madde promosyon, yarışma ve çekilişlerin koşul ve sürelerinin açıklanmasını ister. Reklam Kurulu bunları Kanunun 77. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerlenen idari para cezaları ve durdurma kararlarıyla uygular. Düşme oranlarını göstermek Türk mevzuatında zorunlu değildir; ancak iyi oran ima ederken gizlemek aldatıcı uygulamadır ve hem Apple’ın App Store İnceleme Kılavuzları hem Google Play politikaları her eşya türünü alma olasılığının satın alma öncesinde açıklanmasını ister; dolayısıyla uygulamada her mobil stüdyo yayımlar.
Küçükler ve ödeme katmanı
Genç kitle için tasarımı iki kural daha şekillendirir. TCK m.228/2 çocukların kumar oynamasına imkân sağlanmasında cezayı bir kat artırır; dolayısıyla yetişkinler için sınırda olan bir mekanik 18 yaş altına pazarlanan bir oyun için sınırda değildir. Türk Medeni Kanunu uyarınca ayırt etme gücüne sahip küçük yasal temsilcisinin rızası olmadan kendi işlemleriyle borç altına giremez (m.16); dolayısıyla çocukların ebeveynin kayıtlı ödeme aracıyla yaptığı satın almalar uygulama içi satın alma yazımızda ele aldığımız iade ve ters ibraz sorularını doğurur. Ödeme sağlayıcıları ve platformlar kendi katmanlarını ekler: Türk bankaları ve ödeme kuruluşları işyeri kategori kodlarını tarar ve rastgele mekaniği ödeme kabul eden kuruluşu (acquirer) tarafından kumar olarak yeniden sınıflandırılan stüdyo, herhangi bir savcı devreye girmeden ödeme altyapısını kaybeder.
Avrupa nereye gidiyor
Belçika Oyun Komisyonu 2018’den beri ücretli loot box’ları lisans gerektiren şans oyunu olarak ele alır ve birkaç yayıncı Belçika pazarı için mekanikleri kaldırdı ya da değiştirdi. Hollanda oyun otoritesi 2018’de aynı görüşü aldı ancak 2022’de Danıştay muadili Raad van State tarafından, bir futbol oyunundaki paketlerin ayrı bir şans oyunu değil oyunun parçası olduğu gerekçesiyle bozuldu. Avrupa Parlamentosu’nun çevrimiçi video oyunlarında tüketicinin korunmasına ilişkin 18 Ocak 2023 tarihli kararı Komisyon’u loot box’ları değerlendirmeye ve uyumlaştırılmış kuralları düşünmeye çağırdı; Komisyon’un tüketici hukuku uygunluk kontrolü ve Dijital Adillik Yasası (Digital Fairness Act) çalışması rastgele gelir modelini, karanlık tasarımları ve sanal para birimlerini gündemde tuttu. AB’ye yayın yapan Türk stüdyo oran açıklamasının, harcama kontrollerinin ve sanal para birimlerinin gerçek parayla açık fiyatlanmasının asgari koşul haline gelmesini beklemeli ve aynı build’in Brüksel’de ve Ankara’da uyumlu olacağı şekilde tasarlamalıdır.
Eşyalarımız takas edilemiyor ve nakde çevrilemiyor. 228’den güvende miyiz?
Tanım karşısındaki en güçlü konum budur: para ya da para değerinde kazanç yok. Belgeleyin, doğru kalmasını sağlayın (göz yumulan üçüncü taraf piyasa yok, resmî takas yok) ve yukarıdaki tüketici hukuku yükümlülüklerini yönetin. Savcının görüşü hiçbir zaman garanti değildir ama tasarım kararı belirleyici olgudur.
Türkiye’de düşme oranlarını yayımlamak zorunda mıyız?
Kanun istemiyor, platformlar istiyor; iyi oran ima ederken gizlemek 6502 m.62 uyarınca aldatıcı ticari uygulamadır. Yayımlayın ve açıklamayı satın alma öncesinde ulaşılabilir kılın.
Gerçek bir lig etrafında “skoru tahmin et, sandık kazan” kampanyası yapabilir miyiz?
Ancak büyük dikkatle. Rastgele ödülle gerçek spor sonuçları arasındaki bağ, izinsiz spora dayalı şans oyunlarını düzenlemenin, imkân sağlamanın ve hatta reklamının cezalarının ağır olduğu 7258’in alanıdır. Ücretsiz katılımlı, beceriye dayalı ve sabit ödüllü formatlar olağan güvenli tasarımdır; lansmandan önce görüş alın.
İlgili: freemium · B2C · Türkiye’de oyun hukuku.
Kaynak. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m.228); 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun (m.5); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (m.34); 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.61–63, 77); Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (m.15, 24, 28–29, Ek); Avrupa Parlamentosu’nun çevrimiçi video oyunlarında tüketicinin korunmasına ilişkin 18 Ocak 2023 tarihli kararı.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir durumun değerlendirilmesi için hukuki destek alınmalıdır.
Yazar
Daha fazla Vircon İçgörüleri
Doğum İzni 24 Hafta, Babalık İzni 10 Gün: 7578 Sayılı Kanun Sonrası İşverenin Yapması Gerekenler
15 Ekim 2026Türkiye'de Açık Bankacılık: Fintech'ler İçin Pratik Hukuki Rehber (2026)
18 Ekim 2026Türkiye'de Paya Dayalı Kitle Fonlaması: Startup Lisanslı Platformdan III-35/A.2 Tebliği Uyarınca Nasıl Fon Toplar?
17 Ekim 2026Türkiye'de Online Satış: ETBİS Kaydı, 6563 Yükümlülükleri ve Büyüyen Platformun Çarpacağı Pazar Yeri Eşikleri
16 Ekim 2026Türkiye'de İlk On Çalışan: Startup'ın İkinci İşe Alımdan Önce Kurması Gereken İş Hukuku Düzeni
14 Ekim 2026Yönetim Kurulu Toplantısı Nasıl Yapılır: Nisap, Elden Dolaştırma Kararı, Elektronik Toplantı ve Batıl Kararlar (TTK m.390–392, 1527)
11 Ekim 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
Oyun ve Espor Hukuku
Stüdyo yatırım turları, mülkiyet zinciri, yayıncı ve platform sözleşmeleri, espor.
Hizmet sayfası →ICO'lar & Kripto Para Birimleri Blockchain
Kripto varlık regülasyonu, token arzı, exchange ve custody lisansı.
Hizmet sayfası →Bilişim Hukuku
SaaS, yazılım lisansı, bulut hizmetleri ve BT sözleşmeleri.
Hizmet sayfası →