Freemium, ürünün çekirdek bir sürümünü süresiz ücretsiz sunup, gelişmiş özellikleri, kapasiteyi veya kurumsal ihtiyaçları ücretli katmanlara ayıran iş modelidir — “free” ile “premium”un birleşimi. Ücretsiz katman pazarlama bütçesinin yerine geçer: edinim maliyetini düşürür, ürünün kendini kanıtlamasına izin verir (PLG’nin standart aracı) ve ağ etkili ürünlerde kritik kütleyi kurar. Tipik dönüşüm oranları düşüktür — ücretsiz kullanıcıların %2–5’i ödemeye geçer — model, bu küçük yüzdeyi taşıyacak ölçek ve düşük marjinal maliyet ister.
Tasarım sorusu sınırın nereye çizileceğidir: değer eşiği (ücretsiz gerçek değer vermeli ki yayılsın) ile dönüşüm baskısı (ücretli katmana geçmek için gerçek bir sebep kalmalı) arasındaki denge. Koltuk sayısı, kullanım hacmi, gelişmiş özellikler ve kurumsal gereksinimler (SSO, denetim kaydı, destek SLA’sı) en yaygın ayrım eksenleridir. Klasik hatalar: tüm talebi emen cömert ücretsiz katman ve ücretsiz kullanıcı kitlesinin sunucu maliyetini gelirin önüne geçirmesi.
Hukuki çerçeve
“Ücretsiz” hukuken yüklü bir kelimedir. Ücretsiz katman da sözleşme kurar: kullanım şartları, sorumluluk sınırları ve veri işleme hükümleri ücretsiz kullanıcı için de yazılmalıdır — ve bedelin fiilen veriyle ödendiği modellerde KVKK/GDPR analizi (hangi veri, hangi sebeple, reklam için mi?) merkezîdir. Ücretsizden ücretliye geçiş mekanikleri tüketici hukukuna tabidir: deneme süresi sonunda otomatik ücretlendirme, sessiz otomatik yenileme ve cayma haklarının tasarımı, mesafeli sözleşmeler mevzuatının ve karanlık desen denetiminin tam hedef alanıdır. Kurumsal satışta ise ücretsiz katmanla organizasyona sızan kullanım, lisans uyumu ve gölge-BT sorularını beraberinde getirir.
Tek cümlelik tasarım kuralı: ücretsiz katmanın sınırı, kullanıcı “bu bana yetiyor” demeden hemen önce bitmelidir — ve o sınırın hukuki çerçevesi (deneme sonrası ücretlendirme bildirimi, kolay iptal, İYS uyumlu iletişim) sınırın kendisi kadar bilinçli tasarlanmalıdır.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın