TLDR
Yabancı Yolsuzluk Uygulamaları Yasası (FCPA), şirket ve bireylerin iş elde etmek veya sürdürmek amacıyla yabancı hükümet yetkililerine rüşvet vermesini yasaklayan ve ABD borsalarında listelenen ABD dışı şirketleri kapsayan ülke dışı uygulamalı federal yasadır.
FCPA Uygulama ve Cezalar:
FCPA uygulaması 2010’dan bu yana önemli ölçüde hızlanmış; Adalet Bakanlığı ve SEC hem şirketleri hem de bireysel yöneticileri kovuşturmuştur. Cezalar ağır olabilir: yüz milyonlarca hatta milyarlarca dolarlık kurumsal para cezaları, kâr iadesi, yöneticilerin cezai kovuşturması, devlet ihalelerinden men ve zorunlu kurumsal uyum denetimleri. Goldman Sachs (1MDB skandalı), Airbus ve Siemens gibi şirketler FCPA ile ilgili uzlaşmalarda milyarlarca dolar ödeyerek yasanın büyük çok uluslu şirketlere karşı bile agresif biçimde uygulandığını göstermiştir.
Anti-Rüşvet ve Kayıt Hükümleri
FCPA iki ana bileşene sahiptir: anti-rüşvet hükümleri (resmi eylemi etkilemek için yabancı yetkililere yolsuz ödemeleri yasaklayan) ve muhasebe hükümleri (ihraççıların doğru defter ve kayıtları ve yeterli iç kontrolleri sürdürmesini gerektiren). Muhasebe hükümleri tüm halka açık ihraççılara geniş biçimde uygulanır ve altta yatan rüşvet doğrudan kanıtlanamasa bile sık sık FCPA çözümlerinin temelini oluşturur.
FCPA-Tarzı Yasalar Küresel Olarak
FCPA artık benzersiz değildir. Birleşik Krallık Bribery Act 2010 bazı açılardan daha geniştir (özel-özel rüşveti kapsar, kurumsal mutlak sorumluluk suçunu içerir). Fransa’nın Sapin II’si, Brezilya’nın Clean Company Act’i, Almanya’nın revizyonları ve Türkiye’nin TCK ve MASAK rejimleri küresel anti-rüşvet uygulama ortamı yaratmıştır. Çok uluslu şirketler birden çok rejimi aynı anda karşılayan uyum programları işletmelidir; çoğunlukla en katı geçerli standarda göre varsayılan ayarı yaparlar.
Referanslar
- 5549 sayılı MASAK Kanunu
- MASAK Başkanlığı
- U.S. Securities and Exchange Commission (SEC)
- 17 CFR — SEC Regülasyonları (eCFR)
Türk şirketlerine dokunuşu: FCPA (ve İngiliz Bribery Act) ABD/İngiltere bağlantılı işlemlerde Türk tarafını da kapsayabilir — ABD’li yatırımcı alan veya ABD pazarına satan şirketlerde uyum beklentisi sözleşmelere (anti-bribery beyanları, denetim hakları) iner; yerel karşılık TCK rüşvet hükümleri ve kamu ihale yasaklarıyla birlikte okunur. Üçüncü taraf aracılar (danışman, distribütör) risk haritasının en sıcak bölgesidir.