Yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi nedir?
Yeni Ürün Sorumluluğu Direktifi ((AB) 2024/2853), kusurlu ürünlere ilişkin kusursuz sorumluluk rejimini yeniden kurarak 1985 tarihli direktifin yerini alır. Teknoloji sektörü için en önemli değişiklik: yazılım artık açıkça üründür. Bağımsız programlar, gömülü yazılım, yapay zeka sistemleri ve dijital üretim dosyaları kapsamdadır; kusurlu bir güncelleme — veya gerekli bir güvenlik güncellemesinin hiç sunulmaması — ürünü tek başına kusurlu hâle getirebilir.
Yazılım ve yapay zeka için ne değişiyor?
- Genişleyen zarar: tazmin edilebilir zarar; ölümü, bedensel zararı — tıbben kabul edilen psikolojik sağlık zararı dahil — mala gelen zararı ve münhasıran mesleki amaçla kullanılmayan verilerin yok olmasını veya bozulmasını kapsar.
- İspat kolaylığı: mahkemeler davalıya delil sunma yükümlülüğü getirebilir; teknik veya bilimsel karmaşıklık nedeniyle davacının ispatı aşırı güçleşiyorsa ürün kusuru veya illiyet bağı karine sayılabilir — yapay zeka düşünülerek kaleme alınmış bir senaryo.
- Uzayan zincir: üretici AB dışındaysa ithalatçılar, yetkili temsilciler ve bazı hâllerde sipariş karşılama (fulfilment) hizmeti sağlayıcıları sorumlu tutulabilir.
Hukuki boyut
Sorumluluk kusursuzdur: davacı kusuru değil; ürünün kusurunu, zararı ve illiyet bağını ispatlar. Rejim, AB Yapay Zeka Tüzüğü‘nün güvenlik yükümlülükleriyle birlikte işler — bu yükümlülüklere aykırılık, ürün kusuru analizini besler — ve ulusal hukuktaki kusura dayalı yapay zeka sorumluluğu taleplerini tamamlar. Üye devletlerin direktifi Aralık 2026’ya kadar iç hukuka aktarması gerekir. Sorumluluğun olay yönetimiyle ilişkisini yapay zeka olay müdahalesi ve sorumluluk rehberimizde ele alıyoruz.
Türkiye bağlamı
Türkiye direktifin tarafı değildir; ancak AB pazarına ürün süren Türk üreticiler ve yazılım şirketleri — AB’deki ithalatçıları ve temsilcileri üzerinden de — doğrudan rejimin menzilindedir ve bu aktörler sözleşmelerde tazminat hükümleri talep edecektir. İç hukukta ürün sorumluluğu, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine dayanır; bağımsız yazılım orada açıkça ürün sayılmaz, dolayısıyla AB rejimi Türk ihracatçısının iç pazarda karşılaştığından daha katıdır.
Yapın: hangi ürünlerinizin, güncellemelerinizin ve yapay zeka bileşenlerinizin AB kullanıcısına ulaştığını çıkarın; AB distribütörleriyle tazminat ve geri çağırma hükümlerini gözden geçirin. Yapmayın: PLD’yi yalnızca donanım rejimi sanmayın — yazılım ve eksik güvenlik güncellemeleri kapsamın içindedir.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın