“İş planı” (business plan) ne demek?
Bir iş planı, bir işletmenin stratejisini, operasyonlarını, pazar bağlamını ve finansal projeksiyonlarını anlatan yazılı belgedir — tipik olarak 1, 3 veya 5 yıllık ufkları kapsar. Tarihsel olarak sermaye toplamanın köşe taşı olan resmi iş planı, girişim bağlamlarında büyük ölçüde pitch deck‘ler ve canlı konuşmalarla değiştirilmiştir. Ancak iç iş planları operasyonel yürütme, yönetim kurulu yönetişimi ve belirli finansman bağlamları (banka borcu, devlet hibesi, büyük yerleşik satın almalar) için önemli kalır.
İş planının yaygın bölümleri
- Yönetici özeti: iş, fırsat ve talebin yüksek seviye genel bakışı.
- Şirket açıklaması: misyon, vizyon, geçmiş, yapı.
- Pazar analizi: TAM, SAM, SOM, rekabet manzarası, müşteri segmentleri.
- Ürünler / hizmetler: ne satıldığı, değer önerisi, FM ve özel avantajlar.
- Pazarlama ve satış stratejisi: pazara giriş hareketi, kanallar, müşteri edinim stratejisi.
- Operasyon: ekip, altyapı, tedarikçiler, ortaklıklar.
- Finansal projeksiyonlar: 3-5 yıl P&L, nakit akışı, bilanço; varsayımlar belgelenmiş.
- Finansman talebi: sermaye ihtiyaçları ve gelir kullanımı.
İş planı vs. pitch deck
- İş planı: 20-40 sayfa, kapsamlı, belge-güdümlü, okuması yavaş.
- Pitch deck: 10-20 slayt, ikna-yaratıcı anlatıya odaklı, okuması hızlı.
- Girişim yatırımcıları pitch deck okur; bankalar ve devlet hibe programları iş planı ister.
Türkiye’de iş planı
Türkiye’de iş planı TÜBİTAK BİGG, KOSGEB destek programları, banka kredisi başvuruları ve EBRD/IFC gibi uluslararası kalkınma finansmanı için zorunlu format olarak kullanılır. Bu programlar 3-5 yıllık finansal projeksiyon ve gerçekçi varsayım dokümantasyonu beklerler. SPK halka arz sürecinde de izahnameyle birlikte detaylı iş planı sunulur.
Yapın: pitch deck ile sermaye toplasanız bile iç iş planı tutun — varsayımlar ve operasyon modelinde netliği zorlar.
Yapmayın: bir girişim yatırımcısına 40 sayfalık iş planı göndermeyin — okumazlar; pitch deck ile yola çıkın.