TLDR:
Devşirme Yasağı (Non-Solicitation Clause), bir tarafın belirli bir süre boyunca diğer tarafın çalışanlarını, müşterilerini veya tedarikçilerini ayartmasını yasaklayan sözleşme hükmüdür.
Devşirme Yasağı Türleri
Başlıca devşirme yasağı türleri: çalışan devşirme yasağı (rakip için iş teklifi yapmama), müşteri devşirme yasağı (belirli müşterilere yaklaşmama), pasif kabul yasağı (gelen başvuruları bile kabul etmeme, sıkı bir versiyon) ve tedarikçi devşirme yasağı. Her bir türün farklı uygulanabilirliği vardır.
Yaygın Uygulama Alanları
Devşirme yasakları şu durumlarda standart olarak kullanılır: M&A işlemlerinde satıcılara karşı, yönetici istihdam sözleşmelerinde, ortaklık anlaşmalarında, yatırımcı belgelerinde (LP’lerden GP’lere veya tersine), ve müşteri-tedarikçi anlaşmalarında. Süre genellikle 1-2 yıl arasındadır; rekabet yasakları kadar agresif olarak gözükmez.
Uygulanabilirlik
Devşirme yasakları rekabet yasaklarından genellikle daha kolay uygulanabilir çünkü çalışma özgürlüğüne daha az müdahale ederler. Ancak yine de makullük şartına tabidirler: kapsam (kimler), coğrafi alan, süre ve meşru iş çıkarı gerekir. Bazı yargı bölgeleri (California gibi) devşirme yasaklarını da büyük ölçüde uygulanamaz bulur. Sözleşme tasarımı yargı bölgesine özgü olmalıdır.
Devşirme Yasağının Uygulanması
Devşirme yasağı (non-solicit) hükümleri tipik olarak çalışan veya müşterilere yönelik olabilir. Çalışan devşirme yasağı, eski çalışanın belirli süre içinde (genellikle 1-2 yıl) eski işverenin çalışanlarını yeni şirkete almasını yasaklar. Müşteri devşirme yasağı ise eski müşteri ilişkilerine yönelik aktif satış faaliyetlerini sınırlar.
Türk Hukukunda Uygulanabilirlik
Türk hukukunda devşirme yasakları TBK Madde 444 ve devamı kapsamında değerlendirilir. Süre, coğrafi alan ve faaliyet konusu bakımından makul sınırlar gerektirir. Aşırı kısıtlayıcı devşirme yasakları mahkemelerce kısmen veya tamamen indirilebilir. Genel olarak 2 yıllık süre ve dar tanımlanmış coğrafya/faaliyet kapsamı uygulanabilirlik için optimal kabul edilir.
TBK çerçevesi hatırlatması: çalışan devralmama (non-solicit) taahhütleri rekabet yasağından daha kolay savunulur ama sınırsız değildir — süre ve kapsam orantılılığı, cezai şartın fahiş bulunmaması ve “genel ilan yoluyla başvuranın işe alınması” gibi istisnaların yazılması, hükmü uygulanabilir kılan ayrıntılardır.