Cari varlıklar nedir?
Cari (dönen) varlıklar, bir işletmenin raporlama tarihinden itibaren 12 ay içinde nakde çevirmeyi, satmayı veya tüketmeyi beklediği bilanço varlıklarıdır. US GAAP (ASC 210) uygulamasında genellikle varlık bölümünün en üstünde likidite sırasına göre listelenir; TMS 1 / IAS 1 ise kalemlerin sırasını veya biçimini belirlemez.
Ana bileşenler
- Nakit ve nakit benzerleri: banka bakiyeleri, para piyasası fonları ve orijinal vadesi üç ay veya daha kısa olan kısa vadeli yatırımlar.
- Ticari alacaklar: müşterilerden alacaklar, beklenen kredi zararı (TFRS 9 / IFRS 9 ve ASC 326) düşülmüş net tutarla.
- Stoklar: hammadde, yarı mamul ve mamul, maliyet veya net gerçekleşebilir değerin düşüğü ile ölçülür.
- Peşin ödenmiş giderler: peşin ödenip zamanla tüketilen kira, sigorta ve yazılım ücretleri.
- Kısa vadeli yatırımlar: 12 aydan kısa süreyle tutulan menkul kıymetler.
Cari varlıklar ile ilgili kategoriler
- Cari varlık vs. sabit varlık: sabit varlıklar uzun vadeli kullanım için tutulur; cari varlıklar yakın vadeli dönüşüm için tutulur.
- Cari varlık vs. likit varlık (quick assets): likit varlıklar stok ve peşin ödenmiş giderleri hariç tutar: asit-test oranında kullanılır.
- Cari varlık vs. işletme sermayesi: işletme sermayesi = cari varlıklar − kısa vadeli yükümlülükler (operasyonel likidite tamponudur).
Yatırımcının baktığı oranlar
- Cari oran: Cari Varlık ÷ Kısa Vadeli Yükümlülük. 1,5× üzeri rahattır; 1× altı stres sinyalidir.
- Asit-test (quick ratio): (Cari Varlık − Stok) ÷ Kısa Vadeli Yükümlülük. Daha sıkı bir ödeme gücü testidir.
- Ortalama tahsilat süresi (DSO): Alacaklar ÷ Yıllık Gelir × 365 (diğer bir ifadeyle Alacaklar ÷ Günlük Gelir). Yükselen DSO tahsilat sorunlarının erken uyarısıdır.
Yapın: cari varlık bakiyelerini aylık mutabık kılın; alacaklarınızı yaşlandırın ve TFRS 9 beklenen kredi zararı metodolojisine göre değer düşüklüğü ayırın.
Yapmayın: tüm alacakları tahsil edilebilir nakit olarak görmeyin: stresli müşteri dönemlerinde 30–60 günlük bakiyeler hızla şüpheli alacağa döner.