Belirli süreli iş sözleşmesi nedir?
4857 sayılı İş Kanunu Madde 11 uyarınca, belirli süreli iş sözleşmesi süresi belirli bir zaman dilimi, tamamlanacak belirli bir iş veya gerçekleşecek objektif bir koşula bağlı olan sözleşmedir. Türk iş hukukunda varsayılan belirsiz sürelidir — belirli süreli sözleşmeler istisnai olup süre sınırlamasını haklı kılan objektif bir neden (“esaslı bir neden”) gerektirir.
Yasal koşullar (Madde 11)
- Objektif neden zorunlu: belirli proje, mevsimlik iş, tanımlı görev, geçici ikame veya diğer objektif süreyle sınırlı ihtiyaç.
- Yazılı şekil: bir yıldan uzun sözleşmeler için gereklidir.
- Zincir sözleşme yasağı: objektif neden olmadan ardışık belirli süreli sözleşmeler baştan belirsiz süreli sayılır.
- Ayrımcılık yasağı: belirli süreli işçiler aynı roldeki belirsiz süreli akranlardan ayrımcılığa maruz kalamaz.
Belirsiz süreliden fesih farkları
- Doğal süre sonunda kıdem tazminatı yok: sözleşme süreyle son bulur.
- Doğal süre sonunda ihbar tazminatı yok: sürenin kendisi ihbardır.
- Haklı neden olmaksızın işverence erken fesih: işveren kalan süre ücretini öder (TBK Madde 408) ve olası tazminat sorumluluğu doğar.
- İşe iade davası yok: belirli süreli işçiler Madde 18-21 iş güvencesi rejimi dışındadır.
Yargıtay uygulaması — yeniden nitelendirme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi iddia edilen objektif nedenin gerçek olup olmadığını yakından inceler. Gizli belirsiz süreliye dönüştürmenin yaygın bulguları: “proje bazlı” etiketli rutin ofis rolleri, süregelen iş operasyonlarında tekrarlanan yıllık sözleşmeler, projeye özgü teslimatların eksikliği. Yeniden nitelendirildiğinde tüm belirsiz süreli korumalar (kıdem, ihbar, iş güvencesi, işe iade) geriye dönük uygulanır.
Belirsiz süreli sözleşmelerle karşılaştırma
Belirsiz süreli varsayım ve kuraldır; belirli süreli her seferinde gerekçelendirilmelidir. İşverenler esneklik için sıklıkla belirli süreli tercih eder ancak dengeyi kabul etmelidir: süre sonunda kıdem/ihbar korumasız bitirme yalnızca objektif neden yargısal denetimde ayakta kalırsa uygulanır.
Yapın: objektif nedeni sözleşme başlangıcında belgeleyin; sözleşme süresini proje/görev süresiyle uyumlayın; yalnızca objektif neden devam ettiğinde yenileyin.
Yapmayın: belirli süreli sözleşmeleri varsayılan esneklik aracı olarak kullanmayın — Yargıtay biçimi öze indirir ve belirsiz süreli korumaları geriye dönük uygular.