Belirli süreli iş sözleşmesi nedir?
Belirli süreli iş sözleşmesi; belirli bir tarihte veya belirli bir işin tamamlanmasıyla sona eren iş sözleşmesidir. 4857 sayılı İş Kanunu m.11 uyarınca kural değil istisnadır: yazılı yapılmalı ve objektif bir neden bulunmalıdır: belirli süreli bir iş, belirli bir proje ya da benzeri objektif koşul. Objektif neden yoksa sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli sayılır.
Zincirleme sözleşme tuzağı
Esaslı bir neden olmadan belirli süreli sözleşmeleri art arda yenilemek (“zincirleme”), ilişkiyi geçmişe etkili olarak belirsiz süreli sözleşmeye dönüştürür. Türk mahkemeleri bunu sıkı denetler; çünkü belirli süreli statü işçiyi iş güvencesi korumalarından yoksun bırakır: her yıl aynı sözleşmeyi yenileyen işveren, çoğu zaman farkında olmadan belirsiz süreli bir sözleşme yürütmektedir.
Kurucuların yanıldığı nokta
Startuplar kıdem ve ihbar yükümlülüklerinden kaçınma umuduyla belirli süreye yönelir; ama hesap nadiren tutar: sürenin doğal bitiminde ihbar tazminatı yoktur, ancak Yargıtay içtihadı en az bir yılı dolduran ve şartları oluşan belirli süreli işçiye kıdem tazminatı tanımaktadır. Haklı neden olmadan erken fesih ise bakiye süre ücreti sorumluluğu doğurabilir: bu, olağan çıkış maliyetini aşabilir. Gerçekten geçici ihtiyaçlarda: fonlu bir proje, doğum izni ikamesi: araç yerindedir; varsayılan işe alım şablonu olarak ise risk azaltmaz, üretir.
Belirli süreli işçi kıdem tazminatı alır mı?
Çoğu zaman evet: bir yıllık kıdem ve şartların oluşması hak doğurabilir; “belirli süre = kıdem yok” varsayımı işverenlerin en yaygın hatasıdır.
Bir kez yenileyebilir miyiz?
Yenileme ancak bunu haklı kılan esaslı bir nedenle mümkündür; her yenileme kendi objektif temelini gerektirir ve nedensiz tekrar, yapıyı belirsiz süreli sözleşmeye çevirir.
Şekil şartı ve objektif neden (4857 m. 11)
Belirli süreli iş sözleşmesi yazılı yapılır; süresi bir yıl ve daha uzun sözleşmelerin yazılı olması zaten genel kuraldır (m. 8). Kanunun aradığı objektif koşullar sınırlı sayıda değildir ama tipi bellidir: işin belirli süreli olması, belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi durumlar. Bir yazılım projesinin teslim tarihine bağlı istihdam, doğum iznindeki çalışanın yerine geçici görevlendirme veya hibe ile finanse edilen araştırma pozisyonu bu kapsamda değerlendirilir. Şirketin genel işgücü ihtiyacı için “bir yıllık sözleşme” yapmak objektif neden sayılmaz.
Belirli süreli işçinin hakları (m. 12)
Belirli süreli işçiye, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça emsal belirsiz süreli işçiden farklı işlem yapılamaz. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler çalışılan süreyle orantılı ödenir; belirli bir kıdem şartına bağlı haklarda ise aynı kıdem koşulu aranır. Buna karşılık iş güvencesi hükümleri (m. 18 ve devamı) belirsiz süreli sözleşmeler için öngörüldüğünden, belirli süreli işçi sürenin bitiminde işe iade davası açamaz; sürenin bitiminde ihbar tazminatı da doğmaz.
Erken fesih ve bakiye süre ücreti
Sözleşme, kararlaştırılan sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer. İşverenin haklı bir neden olmaksızın süreden önce fesih yapması halinde işçi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 438 uyarınca sözleşme süresinin bitimine kadar kazanabileceği ücreti isteyebilir; işçinin fesih nedeniyle tasarruf ettiği giderler ile başka bir işten elde ettiği veya elde etmekten bilerek kaçındığı gelirler bu tutardan düşülür. Uzun süreli bir sözleşmenin ilk aylarında yapılan haksız fesih, bu yüzden belirsiz süreli sözleşmedeki ihbar ve kıdem toplamından daha pahalıya gelebilir.
Kaynak. 4857 sayılı İş Kanunu (m. 8, 11, 12, 18); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 438; 1475 sayılı İş Kanunu m. 14
İlgili: istihdam şartları.
Bu konuda mı çalışıyorsunuz? Vircon Legal İş Hukuku ve Startup Hukuku alanlarında danışmanlık veriyor. Bize ulaşın →
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın