“İstihdam koşulları” (employment terms) nedir?
İstihdam koşulları, bir çalışanın bir şirket için çalıştığı sözleşmesel olarak tanımlanmış koşullardır — tazminat, rol, saatler, konum, süre uzunluğu, fesih hükümleri, gizlilik, rekabet yasağı ve öz kaynak grantları. Startup bağlamında istihdam koşulları teklif mektubunda, iş sözleşmesinde, FM devrinde, öz kaynak grant belgelerinde ve uygulanan şirket el kitaplarında belgelenir.
Temel bileşenler
- Tazminat: taban maaş, değişken ücret (bonus, komisyon), yan haklar, öz kaynak grant boyutu ve hak ediş takvimi.
- Rol ve raporlama: unvan, sorumluluklar, kime rapor verdiği.
- İrade dışı vs. belirli süreli: ABD’de çoğu istihdam iradi (at-will); Türkiye dahil birçok yargı bölgesinde fesih için kanuni sebep gerekir.
- Gizlilik ve FM devri: şirket bilgisi için korumalar ve iş ürünü sahipliği.
- Rekabet yasağı ve müşteri yasağı: kısıtlayıcı sözleşmeler — uygulanabilirliği yargı bölgesine göre dramatik farklılık gösterir.
- Fesih hükümleri: ihbar süreleri, kıdem tazminatı, “haklı” vs. “haksız” tetik nedir.
Türk iş hukukunda
Türk iş hukuku, çoğu Anglo-Amerikan rejimden farklı olarak çalışana güçlü koruma sağlar. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işverenin haksız fesih için kıdem tazminatı (her tam yıl için 30 günlük brüt ücret) ve ihbar tazminatı ödemesi gerekir. Belirli süreli iş sözleşmeleri sınırlıdır — sadece objektif sebebi varsa geçerlidir. Rekabet yasağı (non-compete) TBK Madde 444-447 uyarınca sıkı sınırlara tabidir: süre 2 yılı geçemez, coğrafi alan ve faaliyet alanı dar olmalıdır, ücretli olmadıkça çoğu zaman geçersizdir.
Öz kaynak grantı — kritik bağlantı
Çalışan opsiyonu (Stock Option Plan) Türk OpCo seviyesinde TTK Madde 379 uyarınca kurulur; ancak vergi optimizasyonu için Cyprus/Delaware HoldCo seviyesinde phantom stock veya SAR uygulaması yaygındır. Bu yapısal seçim istihdam koşullarının ayrılmaz parçasıdır ve baştan belgelenmelidir.
Yapın: istihdam koşullarını ilk günden önce yazılı olarak belgeleyin; yargı bölgesine uygun şablonlar kullanın ve rekabet yasağı taslakı için yerel avukata danışın.
Yapmayın: ABD’nin “at-will” dilini Türkiye OpCo iş sözleşmelerine kopyalamayın — Türk iş hukuku üst tutar ve pahalı sürprizler yaratır.