TLDR:
Açık kaynak lisansı, kullanıcılara yazılımı kullanma, değiştirme ve dağıtma haklarını veren ve belirli yükümlülüklere tabi olan yasal bir anlaşmadır. Açık kaynak lisansları, minimum yükümlülüklü izin verici lisanslardan (MIT, BSD, Apache) türev çalışmaların uyumlu koşullar altında yayımlanmasını gerektiren güçlü copyleft lisanslarına (GPL ailesi) kadar değişir. Lisans seçimi hem açık kaynak yazılım üreticileri hem de tüketicileri için büyük iş etkilerine sahiptir.
İzin Verici Lisanslar
İzin verici lisanslar (MIT, BSD-2-Clause, BSD-3-Clause, Apache 2.0, ISC) minimum yükümlülükler dayatır: tipik olarak atıf (telif hakkı bildirimini ve lisans metnini koruma) ve türev çalışmaları paylaşma gerekliliği yoktur. Apache 2.0 açık bir patent verme ekler. Bu lisanslar benimseme esnekliğini en üst düzeye çıkarır ve büyük temel kütüphaneler (React, TensorFlow, Kubernetes) tarafından yaygın olarak kullanılır.
Copyleft Lisanslar
Copyleft lisanslar (GPL v2, GPL v3, AGPL, LGPL, MPL 2.0) daha güçlü yükümlülükler dayatır: türev çalışmalar uyumlu copyleft koşulları altında yayımlanmalıdır. GPL, GPL koduna bağlı dağıtılan yazılımın kendisinin GPL lisanslı olması gerektiğini şart koşar (“viral” etki). AGPL, copyleft’i ağ dağıtımına genişletir (bir SaaS’ta GPL kodu kullanmak kaynak kodu açıklamasını tetikler). LGPL tam copyleft’i tetiklemeden bağlamaya izin verir.
Modern Düşünceler: Kaynak-Erişilebilir ve AI
Son yıllar kaynak-erişilebilir lisansların (SSPL, BSL, Elastic License) çoğalmasını gördü ki bunlar ticari kullanımı kısıtlar ancak OSI onaylı açık kaynak değildir. Bunlar, bulut sağlayıcılarının açık kaynak projeleri katkıda bulunmadan paraya çevirmesine yanıttır. AI eğitimi yeni lisans yorumlama soruları doğurdu: GPL lisanslı kodun koşulları benzer kod üreten bir LLM’yi eğitmek için kullanıldığında geçerli mi? Dava süregeliyor.