Net satışlar nedir?
Net satışlar, brüt gelirden iadeler, indirimler ve mahsupların düşülmesiyle elde edilen tutardır — TFRS 15 / IFRS 15 uyarınca gelir tablosunun en üst kalemi olarak raporlanır. Satıcının teslim ettiği mal veya hizmetten gerçekten elinde kalmasını beklediği bedeli ifade eder.
Formül
Net Satışlar = Brüt Satışlar − İadeler − Mahsuplar − İndirimler
İadeler: müşteri tarafından geri gönderilen mallar. Mahsuplar: teslimat sonrası verilen fiyat indirimi (genelde hasarlı veya standart dışı ürünler için). İndirimler: hacim, peşin ödeme veya kampanya bazlı fiyat indirimleri. KDV ve özel tüketim vergileri net satışlara dahil değildir; bunlar satıcının vergi idaresi adına tahsil ettiği tutarlardır, kazanılmış gelir değildir.
Net satışlar ve ilgili metrikler
- Net satışlar vs. brüt satışlar: brüt satışlar indirim öncesi başlık rakamıdır; net satışlar denetçinin onayladığı rakamdır.
- Net satışlar vs. tekrar eden gelir: net satışlar tek seferlik ve abonelik gelirini birlikte içerir; tekrar eden gelir yalnızca abonelik akışını izole eder.
- Net satışlar vs. bookings: bookings dönem içinde imzalanan sözleşme değeridir; net satışlar dönem içinde tanınan gelirdir.
Kurucu ve yatırımcı için önemi
Net satışlar, hemen her marj metriğinin paydası olarak kullanılır — brüt marj, faaliyet kâr marjı, net marj. Brüt ve net satış arasındaki farkın açılması bir sinyaldir: yüksek iade oranı ürün kalitesi veya pazar uyumu sorununu, agresif iskontolar fiyatlama gücünün eridiğini gösterir. Due diligence sürecinde yatırımcılar brüt satışlardan net satışlara inen bir köprü ister; her düşülen kalem ayrıca açıklanmalıdır.
Yapın: aylık olarak net satışları brüt satışlara mutabık getirin; iade oranı ve indirim oranını ayrı KPI olarak izleyin.
Yapmayın: brüt satışları “gelir” olarak raporlamayın — ciroyu olduğundan yüksek gösterir ve denetimde tutmaz.