Büyüme ekibiniz pazaryerine bir yeniden fiyatlama aracı bağlıyor. Araç üç rakibi izliyor, hamlelerini dakikalar içinde eşliyor ve tüm kategoride marjlar oturuyor. Kimse kimseyle hiçbir şey konuşmadı. Altı ay sonra rekabet otoritesi, dört “rakibin” neden iki çeyrektir kilit adımlarla fiyat değiştirdiğini soruyor. Algoritmik fiyatlama problemine hoş geldiniz; optimizasyonun koordinasyona dönüştüğü an.
Hukuki çizgi: paralel davranış ile uyumlu eylem
Rekabet hukuku rakibi izlemeyi, hatta eşlemeyi yasaklamaz; bilinçli paralellik hukuka uygundur. Yasak olan anlaşma ve uyumlu eylemdir. Algoritmalar çizgiyi üç bilinen kalıpta bulanıklaştırır: haberci (insanlar anlaşır, yazılım uygular; klasik poster satıcısı dosyalarındaki gibi açıkça yasak); topla-bağla (hub-and-spoke) (rakipler bağımsızca aynı tedarikçinin fiyat motorunu kullanır ve ortak beyin onları hizalar); ve otonom örtülü işbirliği (öğrenen ajanlar, hiçbir insan istemeden, cezalandırma stratejilerinin yüksek fiyatı sürdürdüğünü keşfeder). İlk ikisi mevcut doktrine oturur; üçüncüsü yaptırımın yöneldiği yerdir.
Bu neden seminer konusu olmaktan çıkıp Türkiye meselesi hâline geldi?
Rekabet Kurumu algoritmik fiyatlamayı 2026 gündeminin merkezine koydu: koordinasyon örüntülerini proaktif tespit için derin öğrenme teknikleriyle yapay zeka temelli bir denetim altyapısı kuruyor ve Kurum yönetimi, insan müdahalesi olmadan fiyat koordine eden öğrenen algoritmaların artık zorunlu denetim alanı olduğunu açıkladı. Pratikte bu şu demek: “algoritma yaptı” savunması yalnızca Brüksel’de değil Ankara’da test edilecek. Üçüncü taraf repricer kullanan Türk pazaryerleri, teslimat platformları ve e-ticaret satıcıları doğal ilk örneklem.
Beş soruluk öz test
Herhangi bir fiyat otomasyonunu devreye almadan önce sorun. Bir: araç, ortak bir tedarikçiden gelen rakibe özgü kamuya açık olmayan veri kullanıyor mu? İki: birden fazla rakibiniz aynı motoru aynı hedef fonksiyonuyla mı kullanıyor? Üç: araç cezalandırma mantığı uygulayabiliyor mu (altını kesme tepkisi, kısasa kısas)? Dört: eşik üstü fiyat değişikliklerinde insan onayı var mı? Beş: belirli bir fiyatın neden verildiğini loglarla açıklayabilir misiniz? Dört ve beşe “hayır” (veya bir-üçe “evet”) bilgi talebinden sonra değil, lansmandan önce avukat dahil etme sinyalinizdir.
Üç kalıp, sorumlulukla eşlenmiş
| Kalıp | Nasıl olur | Hukuki durum | Erken uyarı işareti |
|---|---|---|---|
| Haberci | İnsanlar anlaşır; yazılım anlaşılan fiyatı uygular | Kartel; açıkça yasak | Rakiple fiyat “mantığı” veya araçlar hakkında her tür iletişim |
| Topla-bağla (hub-and-spoke) | Rakipler bağımsızca aynı tedarikçinin motorunu veya veri havuzunu kullanır | Uyumlu eylem riski; içtihat büyüyor | Tedarikçi “pazar düzeyinde optimizasyon” pazarlıyor; onboarding sonrası rakip fiyatları yakınsıyor |
| Otonom örtülü işbirliği | Öğrenen ajanlar karşılıklı frenlemede ödül keşfeder | Sınır alan; ama davranış kullanana atfedilir | Marjınız talep tarafında açıklama olmadan kategori çapında “oturuyor” |
Repricing tedarikçinize koyduracağınız madde seti
Dört hüküm riskli aracı savunulabilir kılar. Veri ayrıştırma taahhüdü: stratejileriniz ve kamuya açık olmayan verileriniz, rakiplere sunulan çıktıları eğitmek veya beslemek için kullanılmaz. Açıklanabilirlik taahhüdü: talep üzerine tedarikçi, belirli bir fiyatın neden verildiğini loglarla yeniden kurar; otorite sorarsa delil dosyanız da budur. Motorun misilleme veya sinyalleşme stratejileri uygulamadığına dair tasarımda uyum beyanı. Ve tedarikçi doğrudan rakiplerinizi ortak modele alırsa denetim ve çıkış hakkı. Tedarikçi dördüne birden direniyorsa, o direniş başlı başına due-diligence bilgisidir.
Rakiplerle aynı repricing SaaS’ını kullanmak tek başına yasak mı?
Tek başına değil; ama ortak tedarikçi hizalanması, otoritelerin ilk araştırdığı olgu kalıbıdır. Tedarikçiye diligence yapın: modeli kimin verisi eğitiyor, müşteri stratejileri ayrıştırılıyor mu?
Kendi kendine öğrenen ajan işbirliği yaparsa sorumlu kim?
Onu kullanan teşebbüs. Rekabet hukuku algoritmanın davranışını şirkete atfeder; “bilmiyorduk” en iyi ihtimalle hafifletme argümanıdır. Gerçek savunma tasarım aşamasındaki korkuluklardır.
Bu haftanın ödevi
Tüm otomatik fiyatlama temas noktalarını envantere alın, her tedarikçiye yukarıdaki iki diligence sorusunu yazılı sorun ve fiyat hamleleri için insan onay eşiği belirleyin. Pazaryeri işletiyorsanız aynı egzersizi bir üst katta yapın: satıcılarınızın ortak araçları sizin de riskinizdir.
İlgili: Rekabet Kurulu yeni ciro eşikleri 2026 · Yapay Zeka Uyum Merkezi.
Yazar
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın