Travel rule (seyahat kuralı) nedir?
Travel rule; kripto varlık hizmet sağlayıcılarının bir transferin göndereni ve alıcısı hakkında kimlik bilgisi toplayıp iletmesini zorunlu kılar — veri, işlemle birlikte “seyahat eder.” Banka havalelerinde eskiden beri standart olan FATF 16 No.lu Tavsiye’nin kripto uyarlamasıdır. AB’de MiCA ile birlikte Fon Transferleri Tüzüğü üzerinden uygulanır ve VASP’tan VASP’a transferlerde alt eşik yoktur; Türkiye aynı mantığı MASAK’ın önleyici tedbirler çerçevesi ve 2024 sonrası SPK lisans rejimi üzerinden kripto varlık hizmet sağlayıcılarına işletir.
Operasyonel karşılığı
Üç akış, üç muamele. VASP’tan VASP’a: gönderen bilgisi (ad, hesap/cüzdan tanımlayıcısı ve rejime göre ek kimlikler) transfere eşlik etmelidir — tipik olarak özel travel-rule mesajlaşma protokolleriyle; karşı tarafın VASP olduğu tespit edilmeli ve düzenleyici statüsü diligence’tan geçmelidir. Kendi barındırılan (unhosted) cüzdanlar: sağlayıcı risk temelli tedbir uygular ve eşik üstünde cüzdan sahipliğini doğrular — operasyonel olarak en zor parça. Yaptırım katmanı: travel-rule verisi taramayı besler; eksik veri başlı başına kırmızı bayraktır ve belgelenmiş bir tepki ister (reddet, iade et, askıya al).
Ürün ekibi neden erken önemsemeli?
Travel-rule uyumu evrak değil mimaridir: cüzdan tanımlayıcı formatları, karşı-VASP keşfi, mesajlaşma protokolü entegrasyonu ve iletilen kişisel verinin veri koruma muamelesi (bu kişisel veridir — hatta KVKK/GDPR uygulanır) tasarımı baştan kısıtlar. Türk kripto varlık hizmet sağlayıcı lisansına başvuran borsalar, MASAK’ın transfer bilgisi ve karşı taraf kontrolleri beklentilerinin başvuru dosyasında test edilmesini beklemelidir.
Travel rule DeFi’ye uygulanır mı?
Aracı hizmet sağlayıcı yoksa yükümlü de yoktur — ama arayüzler, saklamalı sarmalayıcılar ve front-end’ler giderek hizmet sağlayıcı sayılıyor; asıl tartışma çeperde.
Hangi bilgi seyahat eder?
Asgari gönderen adı ve hesap/cüzdan tanımlayıcısı ile alıcı karşılıkları; tutar ve rejim yükseldikçe daha dolgun kimlikler (adres, kimlik no, doğum bilgisi) eklenir.
İlgili: MASAK.