Kaldıraçlı satın alma (LBO) nedir?
Bir kaldıraçlı satın alma (LBO), alıcının (tipik olarak bir özel sermaye firması) satın alma fiyatının çoğunluğunu borçla finanse ettiği bir satın almadır — sıklıkla anlaşma değerinin %50-80’i. Satın alınan şirketin varlıkları ve nakit akışları teminat ve borç servisi için birincil kaynak olarak hizmet eder. LBO’lar kaldıraç yoluyla öz kaynak getirilerini artırmayı amaçlar: mütevazi bir kuruluş değeri iyileştirmesi, çoğu sermaye borçken büyük öz kaynak kazanımlarına dönüşür.
LBO mekanik olarak nasıl çalışır?
- Hedef seçimi: düşük sermaye yoğunluklu istikrarlı nakit akışı üreticileri — üretim, hizmetler, olgun SaaS.
- Borç yapısı: kıdemli teminatlı vadeli kredi, mezzanine borç, bazen yüksek getirili tahviller.
- Öz kaynak çeki: PE sponsor öz kaynak olarak satın alma fiyatının %20-50’sini yatırır; geri kalanı borçtur.
- Operasyon iyileştirme: 3-7 yıllık tutma süresince maliyetleri düşürme, marjları iyileştirme, geliri büyütme.
- Borç ödeme: borcu azaltmak için nakit akışı kullanma; kalan öz kaynak giderek daha değerli olur.
- Çıkış: stratejik alıcıya, ikincil PE alıcıya satış veya IPO.
Kaldıraç getirileri neden artırır?
100M USD’lik bir şirket %75 borçla 200M USD’ye 2x büyürse: öz kaynak başta 25M USD, çıkışta 125M USD — 5x öz kaynak getirisi. Aynı 2x büyüme borçsuz sadece 2x öz kaynak getirisi verir. Artış her iki yönde de keser: %75 borçla %50 değer düşüşü öz kaynağı tamamen siler.
LBO eşikleri
- Kaldıraç: mid-market LBO’larda satın alımda 5-7x FAVÖK tipiktir.
- IRR hedefi: sponsorlar 5 yıllık tutma süresinde %20-30 brüt IRR hedefler.
- Öz kaynak katı: öz kaynak çekinde 2,5-3x para “iyi”; 5x+ istisnai.
Türkiye’de LBO
Türkiye’de LBO’lar gelişmiş pazarlara göre nadir olsa da Mediterra Capital, Turkven, NBK Capital gibi yerel PE’ler kademeli LBO yapıları kullanır. TL volatilitesi nedeniyle USD veya EUR bazlı borç finansmanı tercih edilir; Türk şirketin gelir tarafı kur korumalı (FX-hedge) olmadıkça LBO matematiği yıkılabilir. Türk halka kapanma işlemleri SPK gözetiminde adillik görüşü gerektirir.
Yapın: LBO modellerini FAVÖK senaryolarına karşı stres testine alın — mütevazi düşük performans artı yüksek kaldıraç stres demektir.
Yapmayın: altta yatan işin döngüsel veya volatil nakit akışı olduğunda LBO yapısı kabul etmeyin — borç servisi öngörülebilirlik gerektirir.