Delaware’de kurulu bir SaaS şirketi Türkçe web sitesi üzerinden Türkiye’deki kullanıcılara abonelik satar; Hollandalı bir pazar yeri İstanbul’a kargo gönderir ve alıcı verilerini Frankfurt’ta tutar; Singapurlu bir mobil oyun birkaç yüz bin Türk oyuncunun profilini saklar. Hiçbirinin Türkiye’de ofisi yoktur ve hepsi aynı soruyu sorar: Türk veri koruma hukuku uygulanır mı, uygulanırsa ne ister? Bu yazı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) kendi kapsamı hakkında ne söylediğini, yurt dışında yerleşik bir veri sorumlusunun aydınlatma, veri güvenliği, sicil kaydı ve ilgili kişi başvuruları bakımından ne yapması gerektiğini, 2024’te değiştirilen 9. madde uyarınca yurt dışına aktarımın nasıl işlediğini ve 18. maddedeki idari para cezalarının yapısını anlatır.
Kapsam: KVKK m.2 ne söyler, ne söylemez
KVKK m.2/1, Kanun hükümlerinin kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanacağını söyler. Kapsam hükmünün tamamı budur. Hüküm, veri sorumlusunun yerleşik olduğu yere göre değil, işleme faaliyetine ve ilgili kişilere göre kurulmuştur; ne bir yerleşiklik ölçütü ne de Türkiye’deki kişilere mal veya hizmet sunulmasına ilişkin açık bir kural içerir. Metinde yurt dışında kurulu bir şirketi kapsam dışına çıkaran bir ifade bulunmadığı gibi, kullanıcılarının bulunduğu yere dayanarak onu açıkça kapsama alan bir ifade de yoktur. Buna karşılık Kanun, veri sorumlusunun bir temsilci aracılığıyla hareket edebileceğini öngörür: m.10/1-a ve m.16/3-a “veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin” kimliğinden söz eder; m.22/1-g ise Kurula veri sorumlusunun ve temsilcisinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin düzenleyici işlem yapma yetkisi verir. Dolayısıyla yabancı bir şirket bakımından uygulanabilirlik, kanuni bir formülden çok düzenleyici uygulamanın konusudur ve Türkiye’deki kişilerin verilerini yapılandırılmış bir sistemde işleyen şirketin Kanun’u uygulanabilir sayması isabetli olur. m.3 uyarınca veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan kişidir; veri işleyen ise veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına veri işleyen kişidir.
Hukuki sebep ve aydınlatma yükümlülüğü: KVKK m.4, 5, 6 ve 10
KVKK m.4/2 ilkeleri sayar: hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, doğruluk, belirli, açık ve meşru amaçlar, ölçülülük ve yalnızca mevzuatın veya amacın gerektirdiği süre kadar muhafaza. m.5/1 açık rızayı varsayılan hukuki sebep yapar; m.5/2 ise alternatifleri sıralar: kanunlarda açıkça öngörülme, hayatın korunması, sözleşmenin kurulması veya ifası için gereklilik, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olma, bir hakkın tesisi veya korunması ve ilgili kişinin temel haklarına zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaati. m.3/1-a açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza olarak tanımlar; önceden işaretlenmiş bir kutucuk bu tanımı karşılamaz. m.6/1’deki sağlık, biyometrik ve genetik veri gibi özel nitelikli kişisel veriler yalnızca 2024’te değiştirilen m.6/3’te sayılan hâllerde işlenebilir. m.10/1 uyarınca veri sorumlusu, verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişiye kendisinin ve varsa temsilcisinin kimliğini, işleme amacını, verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini ve m.11’deki hakları bildirmekle yükümlüdür. Yabancı bir şirket için aydınlatma metni genellikle görünür ilk uyum adımıdır.
Veri güvenliği, ihlal ve ilgili kişi başvuruları: KVKK m.11-14
KVKK m.12/1 uyarınca veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve bunlara hukuka aykırı erişilmesini önlemek ve verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbiri almak zorundadır. m.12/2, bu tedbirler bakımından veri sorumlusunu veri işleyenlerle birlikte müştereken sorumlu kılar; barındırma ve analitik tedarikçileriyle veri işleme sözleşmesi yapılmasının kanuni dayanağı budur. m.12/5 uyarınca işlenen verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde veri sorumlusu bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir; Kanun’un kendisi saat bazında bir süre öngörmez; ancak Kurulun 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı Kararı “en kısa süre”yi, veri sorumlusunun ihlali öğrenmesinden itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat olarak yorumlar. m.11/1 herkese, verilerinin işlenip işlenmediğini ve işleme amacını öğrenme, yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, düzeltme, silme veya yok edilmesini isteme, münhasıran otomatik sistemlerle yapılan analiz sonucu aleyhine çıkan sonuca itiraz etme ve zararın giderilmesini talep etme hakkı tanır. m.13 uyarınca veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır, talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder. Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde m.14, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz ve her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet imkânı verir; önce veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmelidir. İnceleme sırasında veri sorumlusu istenen belgeleri on beş gün içinde gönderir (m.15/3), Kurulun tespit ettiği aykırılığı otuz gün içinde giderir (m.15/5) ve telafisi güç zarar ile açık hukuka aykırılık hâlinde veri işlemenin veya yurt dışına aktarımın durdurulmasına karar verilebilir (m.15/7).
VERBİS kaydı ve Kurulun istisna yetkisi: KVKK m.16
KVKK m.16/1, kamuya açık Veri Sorumluları Sicili’ni (VERBİS) kurar. m.16/2 kuralı ve istisnayı iki cümlede verir: kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişiler veri işlemeye başlamadan önce Sicil’e kaydolmak zorundadır; ancak Kurul, işlenen verinin niteliği, sayısı, işlemenin kanundan kaynaklanması veya üçüncü kişilere aktarılma durumu gibi objektif kriterleri göz önünde bulundurarak kayıt zorunluluğuna istisna getirebilir. Kurul bu yetkiyi kullanmıştır; ancak çalışan sayısı ve mali bilanço eşiklerine dayanan muafiyetler yurt dışında yerleşik veri sorumlularını kapsamaz: Kurulun 17.12.2019 tarihli ve 2019/387 sayılı Kararı uyarınca yurt dışında yerleşik veri sorumluları büyüklüklerinden bağımsız olarak, Türkiye’deki veri sorumlusu temsilcisi aracılığıyla Sicile kaydolmak zorundadır. Kayıt yükümlülüğü varsa m.16/3 bildirimin içeriğini sayar: veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimlik ve adres bilgileri, işleme amaçları, veri konusu kişi grupları ve veri kategorileri, alıcılar, yabancı ülkelere aktarımı öngörülen veriler, güvenlik tedbirleri ve her amaç için gerekli azami süre; değişiklikler derhâl bildirilir (m.16/4). Sicil kaydı, Kanun’un geri kalanının zaten varsaydığı envanteri çıkarmayı zorunlu kılar. VERBİS kayıt checklist’i bu envanteri adım adım ele alır.
Değişik m.9 uyarınca yurt dışına aktarım
Yurt dışında kurulu bir şirket için hemen her işleme faaliyeti aynı zamanda Türkiye dışına bir aktarımdır; dolayısıyla mimariyi belirleyen hüküm m.9’dur. 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun maddeyi 1/6/2024’ten geçerli olmak üzere yeniden yazmış, eski birinci fıkranın 1/9/2024’e kadar yeni metinle birlikte uygulanmasına izin vermiştir (Geçici Madde 3). Yeni yapı üç kademelidir. Birincisi, m.9/1 uyarınca kişisel veriler, m.5 ve m.6’daki şartlardan birinin varlığı ve aktarımın yapılacağı ülke, ülke içindeki sektör veya uluslararası kuruluş hakkında yeterlilik kararı bulunması hâlinde yurt dışına aktarılabilir. Yeterlilik kararı Kurul tarafından verilir, Resmî Gazete’de yayımlanır ve en geç dört yılda bir değerlendirilir (m.9/2); m.9/3 ölçütleri sayar: karşılıklılık, ilgili ülkenin mevzuatı ve uygulaması, bağımsız bir veri koruma kurumunun ve etkin başvuru yollarının varlığı başta olmak üzere. İkincisi, yeterlilik kararı yoksa m.9/4, m.5 veya m.6’daki şartlardan birinin varlığı, ilgili kişinin aktarım yapılacak ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânının bulunması ve dört uygun güvenceden birinin sağlanması hâlinde aktarıma izin verir: kamu kurumları arasında uluslararası sözleşme niteliğinde olmayan anlaşma ve Kurul izni; ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu içinde Kurulca onaylanan bağlayıcı şirket kuralları; Kurulca ilan edilen standart sözleşme; veya yeterli korumayı sağlayan yazılı taahhütname ve Kurul izni. m.9/5 en sık kullanılan araca bir süre bağlar: standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kuruma bildirilir. Üçüncüsü, ne yeterlilik kararı ne de uygun güvence bulunuyorsa m.9/6, arızi olmak kaydıyla ve yalnızca sayılan hâllerde aktarıma izin verir: muhtemel riskler hakkında bilgilendirilen ilgili kişinin açık rızası, ilgili kişiyle sözleşmenin ifası için zorunluluk, üstün kamu yararı ve bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması gibi. m.9/8 aynı kuralları sonraki aktarımlara da uygular; m.9/11 usulü yönetmeliğe bırakır. Yabancı bir SaaS sağlayıcısı için ortaya çıkan model, Türk müşteri veya Türkiye’ye dönük şirketle imzalanan ve beş iş günü içinde bildirilen bir standart sözleşmedir; açık rıza ise gerçekten arızi aktarımlara saklanmalıdır.
| Yol | Hüküm | Şart | Şekil |
|---|---|---|---|
| Yeterlilik kararı | m.9/1-3 | Ülke, sektör veya kuruluş hakkında Kurul kararı | Genel kurallar dışında yok |
| Standart sözleşme | m.9/4-c, 9/5 | Kurulca ilan edilen metin | İmzadan itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirim |
| Bağlayıcı şirket kuralları | m.9/4-b | Ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu | Kurul onayı |
| Yazılı taahhütname | m.9/4-ç | Metinde yeterli koruma | Aktarım için Kurul izni |
| Arızi aktarım | m.9/6 | Yalnızca arızi; örneğin bilgilendirilmiş açık rıza | Olağan dayanak olamaz |
Yaptırımlar: KVKK m.18’in yapısı
KVKK m.18/1 beş idari para cezası sayar; m.18/2 bunların kime uygulanacağını belirtir. m.10’daki aydınlatma yükümlülüğüne, m.12’deki veri güvenliği yükümlülüklerine, m.15 uyarınca verilen Kurul kararlarına ve m.16’daki Sicil’e kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırılık cezalandırılır ve bu dört ceza veri sorumlusuna uygulanır. 2024’te eklenen beşincisi, m.9/5’teki beş iş günlük standart sözleşme bildirimini yerine getirmemeyi cezalandırır ve veri sorumlusuna veya veri işleyene uygulanır. Kanun metnindeki aralıklar kanunlaştığı hâliyle yazılı tutarlardır: aydınlatma yükümlülüğü için 5.000 Türk lirasından 100.000 Türk lirasına kadar, diğer dördü için 1.000.000 Türk lirasına kadar. Bu tutarlar idari para cezalarına ilişkin genel kurallar uyarınca her yıl yeniden değerlenir; Kurumun 2026 için ilan ettiği tutarlar şöyledir: aydınlatma yükümlülüğü 85.437 TL ile 1.709.200 TL; veri güvenliği yükümlülükleri 256.357 TL ile 17.092.242 TL; Kurul kararları 427.263 TL ile 17.092.242 TL; Sicil yükümlülükleri 341.809 TL ile 17.092.242 TL; standart sözleşme bildirimi 90.308 TL ile 1.806.177 TL. 2024’ten bu yana Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir (m.18/3). m.17, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 135 ila 140. maddelerine atıfla cezai katmanı ekler; m.14/3 ilgili kişinin genel hükümlere göre tazminat hakkını saklı tutar. Uygulamada en çok çekinilmesi gereken yaptırım m.15/7’dir: veri işlemenin veya yurt dışına aktarımın durdurulması kararı bütçeyi değil ürünü durdurur.
Yabancı şirket için uyum sırası
İşe m.16/3’ün zaten isteyeceği veri envanteriyle başlamak gerekir. Ardından roller belirlenmelidir: yabancı şirket Türk kullanıcılara karşı veri sorumlusu mu, yoksa bir Türk müşterinin veri işleyeni mi? Çünkü m.10, 12, 13 ve 16 veri sorumlusuna, m.9 ve m.18/1-d ise her ikisine hitap eder. m.10 uyarınca Türkçe aydınlatma metni hazırlanmalı, açık rızaya yalnızca gerçek dayanak olduğunda başvurulmalı, m.5/2’deki sözleşme ve meşru menfaat sebepleri uyduğu yerde tercih edilmelidir. m.12 tedbirleri yazılı hâle getirilmeli ve tedarikçilerle veri işleme sözleşmeleri imzalanmalıdır. Türkiye dışına her veri akışı için m.9 yolu seçilmeli ve beş iş günlük bildirim takvime işlenmelidir. Muafiyet eşikleri yurt dışında yerleşik veri sorumlularına uygulanmadığından, işlemeye başlamadan önce Türkiye’deki veri sorumlusu temsilcisi aracılığıyla VERBİS kaydı yaptırılmalıdır. Son olarak m.13’teki otuz günlük cevap süreci ile m.12/5’teki ihlal bildirimi yolu kurulmalıdır.
Şirketin Türkiye’de ofisi yok. KVKK uygulanır mı?
m.2 kapsamı yerleşiklik veya konum ölçütü olmaksızın işleme faaliyeti ve ilgili kişiler üzerinden tanımlar; dolayısıyla metin yabancı şirketi ne kapsam dışına çıkarır ne de açıkça kapsama alır. Kanun veri sorumlusunun temsilcisini öngördüğüne ve soruyu düzenleyici uygulamaya bıraktığına göre, Türkiye’deki kişilerin verilerini sistematik biçimde işleyen bir şirket Kanun’un uygulanacağı varsayımıyla plan yapmalıdır.
GDPR tipi standart sözleşme hükümleri Türkiye’den AB’ye veri aktarmak için yeterli mi?
Hayır. m.9/4-c Avrupa Komisyonu’nun hükümlerine değil Kurulca ilan edilen standart sözleşmeye atıf yapar; m.9/5 imzalanan sözleşmenin beş iş günü içinde Kuruma bildirilmesini ister ve bildirilmemesi m.18/1-d’deki cezaya tabidir. Hedef ülke hakkında yeterlilik kararı yoksa Türk standart sözleşmesi veya m.9/4’teki başka bir güvence gerekir.
Yurt dışına tüm aktarımlar için açık rıza kullanılabilir mi?
Yalnızca istisnaen. m.9/6 uyarınca bilgilendirilmiş açık rıza, ancak aktarım arızi ise ve yeterlilik kararı ya da uygun güvence bulunmuyorsa aktarımı haklı kılar. Her kullanıcının verisini olağan biçimde yurt dışına gönderen bir ürünün m.9/1 veya m.9/4’e dayanan bir temele, uygulamada standart sözleşmeye ihtiyacı vardır.
İlgili: KVKK ve GDPR uyumu · VERBİS kayıt checklist’i · VERBİS · uluslararası masa.
Kaynak. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (m.2-7, 9-18, 22, 28 ve Geçici Madde 3; 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla değişik). Mevzuat bağlantıları mevzuat.gov.tr’deki resmî metinlere gider.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir durumun değerlendirilmesi için hukuki destek alınmalıdır.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo
Daha fazla Vircon İçgörüleri
Yabancı Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Türkiye'deki Müşterilere Hizmet Verebilir mi? Lisans ve İş Birliği Modelleri
8 Kasım 2026Yabancı Ana Şirketin Pay Opsiyonları ve Türkiye'deki Çalışanlar: GVK m. 61 ve 94, m. 17 İstisnası, TTK m. 463
9 Kasım 2026Oyun Stüdyosu için KVKK: Telemetri, Cihaz Kimlikleri, Reklam SDK'ları ve Her Oturumda Yurt Dışına Çıkan Veri
22 Ekim 2026Türkiye'ye Giren Yabancı Markanın Korunması: Tescil Önceliği, Kötüniyetli Başvuru ve Kullanmama (SMK m.6, 9, 12, 18, 26)
14 Kasım 2026Yabancı Sermayeli Şirketin Türkiye'de İlk Çalışanlarını İşe Alması: 4857 sayılı İş Kanunu ve Kıdem Tazminatı (1475 m.14)
11 Kasım 2026Yabancı Şirketin Türkiye'ye Girişi: Bağlı Şirket, Şube veya İrtibat Bürosu (TTK m. 40, KVK m. 3, 4875 sayılı Kanun)
10 Kasım 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
Gizlilik ve Siber Güvenlik
KVKK ve GDPR uyumu, veri ihlali yönetimi, siber güvenlik.
Hizmet sayfası →Oyun ve Espor Hukuku
Stüdyo yatırım turları, mülkiyet zinciri, yayıncı ve platform sözleşmeleri, espor.
Hizmet sayfası →Bilişim Hukuku
SaaS, yazılım lisansı, bulut hizmetleri ve BT sözleşmeleri.
Hizmet sayfası →