Uyarı yöntemi nedir?
Uyarı yöntemi, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesinde tanımlanır. Bir içeriğin haklarını ihlal ettiğini ileri süren kişi önce içerik sağlayıcıya (yazar veya yayıncı), makul süre içinde sonuç alamazsa yer sağlayıcıya, iletişim adresleri üzerinden başvurur. Özel bir bildirim usulüdür; bu aşamada mahkeme veya idari makam yoktur.
Neden önemli?
- Yer sağlayıcının yükümlülüğünü harekete geçirir. Yer sağlayıcı içeriği genel olarak denetlemekle yükümlü değildir; ancak Kanuna uygun şekilde haberdar edildiğinde hukuka aykırı içeriği kaldırmak zorundadır (m. 5).
- Dosyayı kurar. Tarihli ve gerekçeli bir bildirim ile platformun cevabı (veya sessizliği), sağlayıcının durumu bildiğini sonradan gösterir. Bu, sorumluluk ve Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayanan davalar için önemlidir.
- 9. madde olmadan da işler. Anayasa Mahkemesi 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesini 10 Ekim 2024’ten geçerli olarak iptal ettiğinden, suç oluşturmayan itibar zedeleyici içerikler için sağlayıcılara bildirim elde kalan temel araçlardandır (bkz. 2024 sonrası içerik kaldırma yazımız).
Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıların ayrıca bir başvuru kanalı vardır ve Ek madde 4 uyarınca 48 saat içinde gerekçeli yanıt vermek zorundadırlar.
İyi bir bildirim
Tam URL’yi belirtin, şikâyet edilen ifadeleri aktarın, neden hukuka aykırı olduğunu kısaca açıklayın (gerçeğe aykırı olgu iddiası, hakaret, özel hayatın veya kişisel verilerin ifşası, ticari sır), delilleri ekleyin ve somut bir adım talep edin. Doğru eleştiri ve gerçek şikâyetler ifade özgürlüğü kapsamındadır; kaldırma bildiriminin konusu olmamalıdır. Şirketler için pratik sıra şikâyet siteleri ve Google yorumları rehberimizde anlatılıyor.
İçerik sağlayıcının cevap vermesi için belirli bir süre var mı?
Kanun belirli bir gün sayısı değil, makul süre öngörür. Uygulamada süre aciliyete ve platforma göre değişir; sonradan önemli olan, her bildirimin ne zaman gönderildiğini ve alındığını kayıt altına almış olmaktır.
Kaynak. 5651 sayılı Kanun, m. 2, 5 ve Ek m. 4; Anayasa Mahkemesi’nin E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararı.