Travel Rule nedir?
Travel Rule, belirli bir eşiğin üstündeki bir transferde gönderici ve alıcı bilgisinin transferle birlikte “seyahat etmesini” zorunlu kılan finansal regülasyondur. 1996’da ABD Bank Secrecy Act kaynaklı bu kural, FATF Recommendation 16 (2019) ile Sanal Varlık Hizmet Sağlayıcılarına (VASP) genişletildi ve Türkiye dahil çoğu yargı bölgesinde ulusal hukuka girdi.
Hangi bilgi seyahat etmeli
- Gönderici adı, adresi, hesap/cüzdan kimliği
- Gönderici kimlik numarası (TC, pasaport)
- Alıcı adı ve hesap/cüzdan kimliği
- İşlem tutarı ve zaman damgası
Eşik
FATF önerilen eşik USD/EUR 1,000 — çoğu yargı bölgesi bunu benimser; bazıları daha düşük (Singapur: SGD 1,500; Hong Kong: HKD 8,000 ≈ USD 1,000). Türkiye’nin MASAK çerçevesindeki uygulaması uluslararası eşikle uyumludur; 2024 CASP düzenlemesi çerçeveyi sağlar.
Uygulama zorlukları
- Self-hosted cüzdanlar: Veriyi alacak karşı taraf VASP yok — çoğu yargı bölgesi risk-tabanlı kontroller gerektirir; AB TFR (2024 Transfer of Funds Regulation) self-hosted için bile kimlik doğrulama ister
- VASP’ler arası birlikte çalışabilirlik: Farklı VASP’ler farklı protokol kullanır (TRP, TRUST, Sygna Bridge, OpenVASP, Notabene, VerifyVASP); sektör yakınsama üzerinde çalışıyor
- PII vs blockchain şeffaflığı: Kimlik verisi paylaşımına ilişkin gizlilik endişeleri
Belli başlı Travel Rule protokolleri
- TRP (Travel Rule Protocol): Sektör işbirliği
- TRUST: Coinbase liderliğinde, ABD odaklı
- Sygna Bridge: Bazı Asya VASP’lerinde kullanılır
- Notabene: En yaygın ticari çözüm
- OpenVASP: Açık kaynak standart
Türk CASP yükümlülükleri
2024 Türk Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı düzenlemesi ve MASAK 5549 sayılı Kanun çerçevesinde, Türk CASP’leri eşiği aşan transferler için Travel Rule uygulamak zorundadır. Uymama, MASAK cezalarına ve olası CASP lisans askıya alınmasına yol açar. Veri paylaşımı aynı zamanda KVKK hukuki sebep gerektirir — MASAK yükümlülüğü genellikle yeterli olur ama aydınlatma metni bu aktarımı açıklamalıdır.
Founder için pratik etki
Türk CASP işletiyorsanız, ilk günden Travel Rule çözümünü (Notabene veya benzeri) entegre edin. Bütçeleyin: vendor aboneliği ($30k-$100k/yıl), protokole özgü stratejik hukuk yönetimi (TRP üyelik sözleşmesi vb.) ve KVKK uyumlu aydınlatma metni güncellemeleri. Sınır-ötesi veri akışlarına ilişkin Kurul rehberleri için KVKK Tracker‘a bakın.