Know Your Transaction (KYT) nedir?
Know Your Transaction (KYT), AML, yaptırım ve karşı taraf riski açısından kripto işlemlerinin gerçek-zamanlı izlenmesi ve risk-puanlanmasıdır. KYC (Know Your Customer) kullanıcının onboarding‘de KİM olduğunu doğrularken, KYT NE yaptığını — her yatırma, çekme ve transferi — analiz eder.
KYT sistemleri neyi analiz eder
- Kaynak ve hedef cüzdan risk puanlama (mixer, darknet pazar, yaptırım listesi adresi, hack bağlantılı)
- İşlem örüntüleri (smurfing, layering, structuring)
- Karşı taraf maruziyeti (VASP-to-VASP risk profili)
- Yaptırım listesi taraması (OFAC, AB, BM, Türk MASAK)
- Hız kuralları (kullanıcı baseline’a göre olağandışı sıklık veya hacim)
KYT tooling sağlayıcıları
Chainalysis Reactor + KYT, TRM Labs, Elliptic, Crystal Blockchain, Scorechain. Bilinen yasadışı adresleri haritalayan büyük veritabanları işletir ve gerçek-zamanlı API tarama sağlarlar. Bazı Türk VASP’leri yedekleme + yargı bölgesi kapsamı için birden fazla sağlayıcı kullanır.
Travel Rule ve KYT
Travel Rule (FATF Recommendation 16), bir eşiğin üstündeki transferler için (tipik $1,000 / €1,000) VASP’lerin gönderici ve alıcı bilgisini paylaşmasını gerektirir. KYT sistemleri uyumluluk için Travel Rule mesajlaşma protokolleriyle (TRP, TRUST, OpenVASP) entegre olur.
Türk regülasyon çerçevesi
MASAK 5549 sayılı Kanun ve 2024 Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı (CASP) düzenlemesi çerçevesinde, Türk kripto varlık platformları işlem izleme uygulamak zorundadır. Kişisel veri boyutu için KVKK uygulanır — belirli kişiye bağlı işlem verisi kişisel veridir; şüpheli işlem bildirimlerinin sınır-ötesi paylaşımı dikkatli hukuki sebep analizi gerektirir.
Founder için pratik etki
Türk CASP veya kripto-bitişik ürün (cüzdan, on-ramp, köprü) kuruyorsanız: KYT ilk günden pazarlık konusu değildir. Ciddi bir ürün için yıllık $50k-$300k tooling bütçesi ayırın. AML politikanızda risk eşiklerini belgeleyin — KVK Kurulu ve MASAK ikisi de denetim yapar.