Sermaye Piyasası Kurulu nedir?
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye’deki sermaye piyasaları için temel düzenleyici otoritedir; 1981 yılında 2499 sayılı Kanun ile kurulmuş olup bugün Sermaye Piyasası Kanunu (Kanun No. 6362) kapsamında faaliyet göstermektedir. SPK’nın yetki alanı; menkul kıymetler piyasalarının, sermaye-piyasası aracılarının, yatırım fonlarının, kripto-varlık hizmet sağlayıcılarının (2024 genişletmesi kapsamında) düzenlenmesi, denetlenmesi ve yaptırımı ile Türk sermaye-piyasası ekosistemi genelinde yatırımcı çıkarlarının korunmasını kapsar.
SPK düzenleyici yargı yetkisi şunları kapsar: (i) Borsa İstanbul’da halka arzlar ve listelemeler: izahname onayı, süregelen açıklama, listeleme-kuralı uyumu; (ii) sermaye-piyasası aracıları: yatırım kuruluşları, portföy yönetim şirketleri (PYŞ) ve lisanslı sermaye piyasası personeli; (iii) kolektif yatırım şemaları: Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF), Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF), Özel Fonlar, Borsa Yatırım Fonları; (iv) kredi derecelendirme kuruluşları, bağımsız denetim firmaları ve değerleme firmaları; (v) Kanun No. 7518 (2024) kapsamında kripto-varlık hizmet sağlayıcıları: kripto borsaları ve saklayıcıları için ilk kapsamlı Türk çerçevesi; ve (vi) içeriden öğrenenlerin ticareti ve piyasa manipülasyonu yaptırımı.
2024 kripto-varlık çerçevesi, son yıllardaki en önemli SPK regülatif genişlemesini temsil eder. Kanun No. 7518 kapsamında, Türk mukimlerine hizmet veren tüm kripto-varlık hizmet sağlayıcıları SPK lisansı almalı, minimum sermaye ve operasyonel standartları sürdürmeli, kapsamlı AML/CFT programları uygulamalı (MASAK ile koordineli), düzenli SPK denetim ve denetimine tabi olmalı ve ayrıntılı açıklama ve iş-yürütme gereksinimlerine uymalıdır. Büyük Türk ve uluslararası borsalar (Paribu, BTCTurk, Binance TR, OKX TR) lisanslama sürecinden geçmiştir veya geçmektedir; uyumsuz operatörler engelleme ve varlık dondurma dahil yaptırım eylemleriyle karşılaşır.
SPK düzenleyici araçları şunları içerir: lisanslama (sermaye-piyasası ve kripto lisanslarının verilmesi ve iptali); Tebliğ ve İlkeler aracılığıyla kural-koyma; periyodik raporlama gereksinimleri ve yerinde incelemeler aracılığıyla süregelen denetim; idari para cezaları (her yıl yeniden değerlenen ve menfaat elde edilmesi hâlinde daha yüksek olabilen), lisans askıya alma/iptal, kamu kınama ve piyasa-istismarı suçları için cezai makamlara sevk yoluyla yaptırım; ve şikayet-ele alma mekanizmaları ve belirli iflas senaryoları için yatırımcı-tazminat şemaları yoluyla yatırımcı koruması.
Sermaye-piyasası faaliyeti planlayan Türk startup’ları için (Borsa İstanbul’da IPO, kripto-varlık ihracı, düzenlenmiş yatırım-fonu oluşumu veya sermaye-piyasası aracılığı), SPK katılımı temeldir: lisanslama analizi, düzenleyici-başvuru hazırlığı, süregelen-uyum program tasarımı, periyodik-raporlama çerçeve uygulaması ve denetim-yanıtı koordinasyonu.
Kaynak. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.