“Generally Accepted Accounting Principles” (GAAP) ne demek?
Generally Accepted Accounting Principles (GAAP), ABD’de halka açık ve birçok özel şirketin finansal tablo hazırlarken takip etmek zorunda olduğu muhasebe standartları, gelenekleri ve kurallarıdır. ABD GAAP’i Financial Accounting Standards Board (FASB) tarafından oluşturulur ve halka açık şirketler için SEC tarafından uygulanır. GAAP, finansal tabloların şirketler arasında karşılaştırılabilir, tutarlı ve şeffaf olmasını sağlar.
Temel GAAP ilkeleri
- Tahakkuk esası: gelir kazanıldığında, gider gerçekleştiğinde tanınır (nakitten bağımsız).
- Tutarlılık: dönemden döneme aynı yöntemler uygulanır.
- Eşleştirme: giderler üretmesine yardım ettikleri gelirle eşleştirilir.
- İhtiyatlılık: giderler ve yükümlülükler hızla tanınır; gelir sadece gerçekleştiğinde.
- Önemlilik: önemsiz kalemler basitleştirilebilir; önemli kalemler kesin işlem gerektirir.
- Tam ifşa: tüm ilgili bilgi açıklanır.
GAAP vs. IFRS / TFRS
- GAAP (ABD): kural-bazlı, daha kuralcı.
- IFRS (Uluslararası Finansal Raporlama Standartları): ilke-bazlı, daha esnek; AB, UK, Türkiye ve ABD dışı çoğu yargı bölgesinde kullanılır.
- TFRS (Türkiye Finansal Raporlama Standartları): KGK tarafından yayınlanan Türkiye’nin IFRS-uyumlu standartları.
- Büyük farklar arasında LIFO stok işlemi, geliştirme maliyetleri, sabit varlık yeniden değerlemesi vardır — ancak IFRS 15/16 birçok farkı daralttı.
Startup’lar için GAAP neden önemli?
- ABD yatırımcıları Seri A ve sonrası için GAAP uyumlu tablolar bekler.
- Denetim GAAP uyumu gerektirir.
- IPO süreci GAAP uyumlu tarihsel finansallar gerektirir.
- M&A due diligence GAAP tabloları okur; GAAP olmayan mutabakat gerektirir.
Türk şirketlerinde uygulama
ABD’ye genişleyecek veya ABD yatırımcı için GAAP uyumlu rapor üretmek gerekirken yerel raporlama TFRS ile yapılır. Cyprus/Delaware HoldCo + Türkiye OpCo yapısında HoldCo seviyesinde paralel GAAP raporlaması yaygındır. Vergi raporlaması ayrıca Maliye’ye Türk muhasebe standartlarına göre yapılır — üç ayrı raporlama seti tutulması büyüme aşamasında standarttır.
Yapın: ilk ABD yatırımcı pay defterindeyken GAAP uyumlu defter tutmayı kurun; yerel yasal raporlamayla mutabık kılın.
Yapmayın: pitch deck’te GAAP olmayan ve GAAP rakamlarını karıştırmayın — yatırımcılar normalize eder ve güven düşer.