Özet: Beyaz Saray’ın yayımladığı Başkanlık Kararnamesi (Executive Order), ABD hükümetinin dijital varlıklara ilişkin ilk kapsamlı stratejisini ortaya koyuyor ve dijital varlıkları da kapsayan yeni ABD finansal sistemini kurmak için tüm kamu kurumlarını sürece dahil eden bir yaklaşım (whole-of-government approach) benimsiyor.
Anahtar kelimeler: başkanlık kararnamesi, dijital varlık, kripto para, merkez bankası dijital parası, merkeziyetsiz finans.
Hükümetlerin kripto varlıklara bakışı değiştikçe, kripto en azından yakın gelecekte gündemimizin üst sıralarında kalmaya devam edecek. Çin’in kripto para yasağı ve Hindistan’ın benzer bir yola gidebileceği ihtimali kriptonun geleceğine dair soru işaretleri doğursa da ABD hükümeti bugüne kadar bu kadar keskin bir tutumdan kaçındı. Bu çerçevede Joe Biden, 9 Mart 2022’de “Dijital Varlıkların Sorumlu Biçimde Gelişmesinin Sağlanması” konulu bir Başkanlık Kararnamesi (“Kararname”) yayımladı. Kararname, ABD hükümetinin kripto varlıklar konusunda ileriye dönük bir tutum benimseyeceği, bu varlıkların ileride para otoritelerince tanınabileceği ve uluslararası bir ödeme aracı olarak kullanılabileceği yönündeki beklentiyi güçlendirdi. ABD hükümetinin dijital varlıkların “sorumlu” gelişimi için nasıl bir yol izleyeceğini anlamak için ise Kararname’nin ayrıntılarına bakmak gerekiyor.
Öncelikle Kararname, “dijital varlıkları” “ödeme ya da yatırım yapmak veya fon ya da benzerlerini aktarmak veya değiştirmek için kullanılan değer temsilleri, finansal varlık ve araçlar ya da haklar” olarak tanımlıyor. Bu kapsamda Kararname, başta NFT’ler olmak üzere tüketici işlemlerine aracılık eden platformları içeren fintech iş modellerini ve diğer tüketiciye yönelik işleri de ele alıyor.(1)
Kararname, dijital varlık piyasasındaki aktörlere henüz herhangi bir düzenleme ya da yükümlülük getirmiyor. Bunun yerine ağırlıklı olarak kamu kurumlarına, belirlenen konularda rapor ve/veya öneri hazırlamak gibi çeşitli adımlar atma talimatı veriyor. Bununla birlikte, ekosistemdeki paydaşlara yükümlülük getirecek düzenlemeler yürürlüğe girmeden önce, Kararname’nin ardından kısa süreli bir inceleme dönemi yaşanması bekleniyor.(2)
Kararname, ABD’nin kripto varlıklar alanında hedeflediği gelişimi “sorumlu” olarak nitelendiriyor. Başka bir deyişle, ABD hükümetinin yaklaşımının temel değeri “sorumluluk” olarak belirlenmiş görünüyor. Kararname’nin daha ilk satırlarından, bu sorumluluğun genel olarak hukukun üstünlüğü, tüketicilerin, yatırımcıların ve işletmelerin korunması, finansal istikrar, şeffaflık, güvenlik, mahremiyet ve çevre politikası üzerine kurulduğu anlaşılıyor.
Kararname’den çıkardığımız ve bu çağrının temel unsurları sayılabilecek 9 sonuç şunlar:
- ABD, dijital varlıkların piyasa değerinin ve piyasaya katılımın son beş yılda çok büyük ölçüde arttığının farkında.
- Bu nedenle ABD, ekonomik kontrol mekanizmalarındaki liderliğini korumayı ve dijital varlıkları da kapsayan yeni finansal sistemi şekillendiren taraf olmayı hedefliyor.
- Bununla birlikte ABD, dijital varlıklarda verimliliğin ancak bu varlıklar birlikte çalışabilir (interoperable) olduğunda sağlanabileceğini kabul ediyor. Bu yüzden hükümet, bu konuda uluslararası iş birliği imkânlarının araştırılmasını teşvik ediyor. Aksi halde farklı ülkelerde birbirinden farklı düzenleme, denetim ve uyum kuralları arbitraja yol açar ve finansal istikrar ile paydaşların korunmasına yönelik riskleri artırır.
- Kararname, sorumlu olmanın üç boyutunu özetliyor: gelişimde, tasarımda ve uygulamada sorumluluk.
- ABD, dijital varlıkların küresel ölçekte gelişimine katılmaya istekli; ancak bunu sorumlu bir çerçevede yapmak istiyor. Kararname boyunca bu gelişimin sorumlu yolları; tüketicilerin, yatırımcıların ve işletmelerin korunması, ABD’de ve dünyada finansal istikrar, sistemik risklerin azaltılması, yasa dışı finansman ve ulusal güvenlik riskleri başlıkları altında ana hatlarıyla ortaya konuyor.
- ABD, iklim değişikliğiyle mücadele politikalarını güçlendirmek için dijital varlıkların gücünü yeşil dönüşümle birleştirmeye çalışıyor. Örneğin, dijital varlıkların iklim üzerindeki etkisini en aza indirmek amacıyla sera gazı emisyonları, su ve diğer doğal/çevresel varlıklara ilişkin yükümlülüklerin takas edilmesi öneriliyor.
- ABD, dijital varlıkları uygun maliyetli ve güvenli finansal hizmetlerin, ekonomik ve teknolojik ilerlemenin ve çevrenin hizmetinde bir araç olarak şekillendirmek istiyor; yasa dışı finansman ya da kara para aklama için ise hiçbir şekilde değil.
- ABD hükümeti, Dubai’nin kısa süre önce yaptığı gibi dijital varlık piyasalarını izleyecek, denetleyecek ve düzenleyecek ayrı bir kurum oluşturma yolunu seçmedi. Bunun yerine, kriptonun olumsuz yönleriyle mücadele ederken olumlu yönlerinin de önünü açmak için, eyaletler genelinde çeşitli kurumların katıldığı bir görev gücü tasarladı. Bu nedenle Kararname’nin özünde “iletişim her şeyin anahtarıdır” yaklaşımını benimsediği söylenebilir. Konunun pek çok sektörü ilgilendirdiği düşünüldüğünde, kurumlar arası bu strateji yerinde görünüyor.
- ABD hükümeti ayrıca bir ABD Merkez Bankası Dijital Parası’nın (“CBDC”) tasarlanması ve kullanıma sunulması ihtimalini araştırmaya istekli ve bu konuda “acil” araştırma-geliştirme projeleri yürütülmesini istiyor. Hükümet, Kararname ile konuya ilişkin kısa süre önce bir rapor yayımlayan ancak ulusal bir CBDC’nin nihayetinde istenip istenmeyeceği konusunda tutum almayan Federal Rezerv’den daha olumlu bir yaklaşım sergiledi. Bugüne kadar 100’den fazla ülke ulusal bir CBDC’nin kullanıma sunulmasına yönelik Ar-Ge çalışmalarına başladı. CBDC’nin, sınır ötesi transferler dahil olmak üzere finansal sistemlere daha düşük maliyet ve finansal riskle daha geniş erişim sağlayabileceği düşünüldüğünde, ABD hükümeti ulusal çıkarları ve demokratik değerleri doğrultusunda dünya ekonomisindeki liderliğini sürdürmek için elini çabuk tutuyor.
Sonuç
Kararname, ABD hükümetinin dijital varlıklara yönelik genel tutumunu ortaya koydu ve bu süreçte kamu kurumlarının izleyeceği genel ilkeleri belirledi. ABD hükümetinin nihai tutumu henüz netleşmemiş olsa da hükümet, yeniliklerin gelişmeye devam etmesi ve doğurabilecekleri risklerin azaltılması için bu teknolojilerin ve dijital varlıkların neden incelenmesi gerektiğinin farkında.
İleride yapılacak düzenlemelerin çerçevesi çizilirken bu ilkeler göz ardı edilirse, Kararname’de sayılan paydaşların korunması, mahremiyet, güvenlik ve finansal istikrarın sağlanması gibi hedeflere ulaşılamayacağı açıktır; bu da kriptonun geleceğini bütünüyle olumsuz etkileyebilir.
(1) Brown, A./Tank, M. H. K./Ord, I./Schottenstein, N.: “President Biden’s Executive Order on Ensuring Responsible Development of Digital Assets: Consumer Protection Implications and 3 Steps”, 11 Mart 2022.
(2) Brown/Tank/Ord/Schottenstein, a.g.e.
Yazar
Daha fazla Vircon İçgörüleri
Farklı Yargı Alanlarında Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi -II
25 Nisan 20227518 Sayılı Kripto Varlık Kanunu: 2024 Tasarısı ve Getirdikleri
27 Mayıs 2024Kriptoyla İlgili Hukuki Risklerden Kaçınma İpuçları – I
17 Mayıs 2022Farklı Ülkelerde Kripto Vergileri -I
20 Nisan 2022Türkiye'nin İlk Resmî RWA Hamlesi: Dijital Kıymetli Maden Tebliği Tokenizasyona Üçüncü Kulvarı Açtı
11 Ağustos 202612. Yargı Paketi Teknoloji Gözüyle: E-Satış Portalından TCK 158/4'e, Kanuni Faizden Dijital Delile 7589'un Tam Haritası
10 Ağustos 2026İlgili Hizmet Alanlarımız
ICO'lar & Kripto Para Birimleri Blockchain
Kripto varlık regülasyonu, token arzı, exchange ve custody lisansı.
Hizmet sayfası →ABD Şirket Kuruluşları ve Flip-Up
Delaware C-Corp, flip-up, SAFE/convertible note, 83(b) seçimi.
Hizmet sayfası →Oyun ve Espor Hukuku
Stüdyo yatırım turları, mülkiyet zinciri, yayıncı ve platform sözleşmeleri, espor.
Hizmet sayfası →