Freeze-out nedir?
Freeze-out (squeeze-out), çoğunluk hissedarlarının azınlık hissedarlarını genellikle mahkeme tarafından belirlenen adil değer üzerinden birleşme veya satın alma yoluyla hisselerini satmaya zorladığı tekniktir.
Freeze-Out Standartları ve Korumalar
Mahkemeler, freeze-out işlemlerini dikkatle inceler; çünkü bariz çıkar çatışmaları yaratırlar: çoğunluk, azınlığı kontrol ettiği bir fiyata çıkarmak için gücünü kullanır. Delaware’de freeze-out işlemleri, hem bağımsız bir özel direktörler komitesinin hem de azınlık hissedarlarının çoğunluğunun onayına baştan bağlı olmadıkları sürece yükseltilmiş “tüm adillik” incelemesine tabidir; bu durumda daha esnek “iş kararı” standardı uygulanabilir. Kahn v. M&F Worldwide kararından çıkan “MFW Yapısı”, freeze-out işlemleri için altın standart koruyucu yapı haline gelmiştir.
Freeze-Out Mekaniği
Tipik bir freeze-out işleminde kontrol eden pay sahibi, yönetim kurulu kontrolü, esas sözleşme değişikliği ve pay sınıflarının yeniden düzenlenmesi gibi şirket yönetimi araçlarını kullanarak azınlığı, çoğu zaman kendi belirlediği fiyattan paylarını satmaya zorlar. Yaygın yöntemler arasında küsuratlı payları nakde çeviren pay birleştirmeleri (reverse stock split), kısa yoldan birleşme (short-form merger) olarak kurgulanan borsadan çıkma işlemleri ve azınlık paylarını oysuz ya da itfa edilebilir sınıflara dönüştüren yeniden sermayelendirmeler sayılabilir.
Türk Hukukunda
Türk hukukunda yakın karşılık TTK m. 208’dir: doğrudan veya dolaylı olarak bir sermaye şirketinin paylarının ve oy haklarının en az yüzde doksanına sahip hâkim şirket, azlık şirketin çalışmasını engelliyor, dürüstlük kuralına aykırı davranıyor, fark edilir sıkıntı yaratıyor veya pervasızca hareket ediyorsa azlığın paylarını satın alabilir. Bedel, varsa borsa değeri, yoksa m. 202/2’de öngörülen şekilde belirlenen değerdir. Yani eşik tek başına yetmez; azlığın davranışına ilişkin koşullardan birinin de gerçekleşmesi gerekir.
Kaynak. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 202, 208; Delaware General Corporation Law (8 Del. C. ch. 1).