Vaporware, duyurulan ama hiçbir zaman piyasaya çıkmayan: veya duyurulduğu yeteneklerin çok uzağında çıkan: ürün veya yazılımdır. Terim, 1980’lerden beri teknoloji sektöründe, rakiplerin pazarını dondurmak için erken duyuru yapma taktiğini de kapsar: müşteri, “yakında gelecek” büyük oyuncu ürününü beklerken mevcut alternatifleri satın almaz. Startup bağlamında vaporware, çoğu zaman kasıt değil iyimserlik ürünüdür: demo videosunun arkasında ürün değil kurgu vardır, yol haritası pazarlama metnine dönüşmüştür.
Ayrım çizgisi niyette değil, beyanın niteliğindedir: vizyon anlatmak meşrudur; var olmayan bir yeteneği mevcut ve çalışır gibi sunmak değildir. Fake door testlerinden farkı da budur: test, ilgiyi ölçmek için şeffaf biçimde “henüz yok” der; vaporware “var” der.
Hukuki sonuçlar
Vaporware’in hukuki faturası üç kanaldan gelir. Tüketici tarafında yanıltıcı reklam: Türkiye’de Reklam Kurulu, mevcut olmayan özelliklerin varmış gibi tanıtılmasını yaptırıma bağlar. B2B tarafında sözleşmesel yanlış beyan: satış sürecinde gösterilen ama teslim edilmeyen yetenekler, sözleşmenin esaslı unsurunda hata veya taahhüt ihlali iddialarına zemin olur: kurumsal alıcıların teslimat kriterlerini ve kabul testlerini sözleşmeye yazdırmasının sebebi budur. Yatırımcı tarafında ise en ağırı: çalışmayan demolarla toplanmış finansman, dolandırıcılık soruşturmalarının klasik vakıasıdır (Theranos dersi). Pratik kural: pazarlama “gelecek”, sözleşme “mevcut” anlatır; ikisinin yer değiştirdiği her cümle bir risk satırıdır.
Pratik bir ayraç testi: cümlede “şu an” ile “yol haritamızda” yer değiştirilebiliyorsa beyan güvenlidir; değiştirilemiyorsa o cümle ya düzeltilmeli ya da sözleşmede teslim taahhüdüne dönüştürülmelidir. Satış ekiplerine verilecek en ucuz hukuk eğitimi, bu tek cümlelik testtir.
B2B tarafında da koruma sözleşmeseldir: kurumsal alıcıların teslimat kriterleri, kabul testleri ve yol haritası taahhütlerini sipariş formuna yazdırması, vaporware riskinin fiyatlanmış hâlidir: satıcı tarafında ise “mevcut” ile “planlanan” ayrımını koruyan dokümantasyon, hem dava hem itibar sigortasıdır.
Bu konuda mı çalışıyorsunuz? Vircon Legal Startup Hukuku ve Startup Hukuku Türkiye rehberi alanlarında danışmanlık veriyor. Bize ulaşın →
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın