Unutulma hakkı nedir?
Unutulma hakkı, kişiye ilişkin artık doğru, güncel veya kamu yararı açısından önemli olmayan bilgilerin kolayca erişilebilir olmaktan çıkarılmasını, çoğunlukla kişinin adıyla yapılan aramalarda bağlantıların sonuçlardan kaldırılmasını ya da eski bir haberin anonimleştirilmesini isteme hakkıdır. Hukuka uygun gazeteciliği silmez: kamu yararına ilişkin doğru haberler ifade ve basın özgürlüğü kapsamında korunur.
Türk hukukundaki dayanağı
- Yargıtay: Hukuk Genel Kurulu, 17 Haziran 2015 tarihli E. 2014/4-56, K. 2015/1679 sayılı kararında unutulma hakkını tanıdı.
- Anayasa Mahkemesi: N.B.B. bireysel başvurusunda (B. No: 2013/5653, 3 Mart 2016, Genel Kurul) başvurucuya ilişkin eski haberlerin erişilebilir kalmasında şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine karar verdi; internet haber arşivinin bir bütün olarak basın özgürlüğü kapsamında korunduğunu da vurguladı.
- Kişisel verilerin korunması: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkan verilerin silinmesini, yok edilmesini veya anonim hale getirilmesini öngörür (m. 7) ve ilgili kişi bunu talep edebilir (m. 11). Kişisel Verileri Koruma Kurulu 23 Haziran 2020 tarihli 2020/481 sayılı kararıyla arama motoru işletmecilerini veri sorumlusu olarak kabul etti ve kaldırma taleplerinde dikkate alınacak kriterleri yayımladı: kişinin kamusal rolü, bilginin reşit olmadığı döneme ait olup olmadığı, doğruluğu, aradan geçen süre, cezai bir konuya ilişkin olup olmadığı gibi.
AB’de GDPR’nin 17. maddesi ve Adalet Divanı’nın Google Spain (C-131/12) ve Google v CNIL (C-507/17) kararları benzer çerçeveyi çizer; AB’de verilen kaldırma kararları kural olarak dünya genelinde değil, Avrupa’daki arama hizmetlerinde uygulanır.
Nasıl kullanılır?
Olağan sıra şöyledir: yayıncıdan haberin güncellenmesini (örneğin sonradan verilen beraat kararının eklenmesini) veya anonimleştirilmesini istemek; arama motoruna kaldırma başvurusu yapmak; reddedilir veya yanıtsız kalırsa KVKK’nın 13 ve 14. maddeleri uyarınca Kurul’a şikâyette bulunmak; kaynağın kaldırılması gerekiyorsa Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayanarak dava açmak. Adli sicil kaydının silinmesi haberleri kaldırmaz. Ayrıntılı rehberimiz: unutulma hakkı ve eski haberlerin arama motorundan kaldırılması.
Şirketler unutulma hakkından yararlanabilir mi?
KVKK yalnızca gerçek kişileri korur; bu nedenle şirket kendisi için veri koruma yolunu kullanamaz ve arama motorları tüzel kişiler için kural olarak kaldırma yapmaz. İçerikte adı geçen yöneticilerin veya çalışanların kendi talepleri olabilir; şirket ise kişilik hakları ve haksız rekabet kurallarına dayanır (bkz. şikâyet siteleri ve Google yorumları).
Arama motorundan kaldırma haberi siler mi?
Hayır. Sayfa yayında kalır; başka arama ifadeleriyle veya doğrudan bulunabilir. Kaldırma, kişinin adıyla yapılan aramalardaki sonucu ortadan kaldırır.
Kaynak. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/4-56, K. 2015/1679 (17.6.2015); Anayasa Mahkemesi, N.B.B., B. No: 2013/5653 (3.3.2016); 6698 sayılı KVKK, m. 7, 11, 13, 14 ve 28; Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 2020/481 sayılı kararı (23.6.2020); (AB) 2016/679 sayılı Tüzük (GDPR) m. 17.