Ödenecek hesaplar nedir?
Ödenecek hesaplar (AP), bir işletmenin kredili olarak aldığı ama henüz ödemediği mal veya hizmet için tedarikçilere borçlu olduğu tutardır — bilançoda kısa vadeli yükümlülük olarak kaydedilir. AP, alacak hesapların ayna görüntüsüdür: bir şirketin AR’si başka şirketin AP’sidir.
Önemli metrikler
- Ortalama ödeme süresi (DPO): AP ÷ Günlük COGS × 365. Yüksek DPO, işletmenin tedarikçileri işletme sermayesi kaynağı olarak kullandığı anlamına gelir — makul sınırlar içinde.
- AP devir hızı: COGS ÷ Ortalama AP. Şirketin tedarikçileri ne kadar hızlı ödediğini gösterir.
- Nakit dönüşüm döngüsü: DSO + DIO − DPO. Düşük olması iyidir; negatif (Amazon, marketplace) tedarikçilerin işi finanse ettiğini gösterir.
AP ile ilgili kavramlar
- AP vs. tahakkuk eden giderler: AP faturalanmıştır ve tedarikçi bazında izlenir; tahakkuk eden giderler henüz faturalanmamış maliyetler için tahmindir.
- AP vs. ticari kredi: ticari kredi kredili alma uygulamasıdır; AP bilanço kaydıdır.
- AP vs. ödenecek senetler: ödenecek senetler faizli yazılı taahhüt içerir; AP kısa vadeli informel kredidir.
Stratejik AP yönetimi
AP’yi ücretsiz kısa vadeli finansman olarak görmek caziptir ama sınırları vardır:
- Gecikmiş ödemeler tedarikçi ilişkilerine zarar verir ve faiz veya hizmet kesintisi tetikler.
- Kaçırılan erken ödeme iskontoları (örn. 2/10 net 30), gecikmenin sağladığı faiz tasarrufundan daha pahalı olabilir.
- Emsallere göre aşırı yüksek DPO, tedarikçilere ve derecelendirme kuruluşlarına sıkıntı sinyali verir.
Türkiye bağlamında
Türkiye’de TTK ve Vergi Usul Kanunu uyarınca işlem faturasının düzenlenmesi gereken sürelerde uyum şarttır; AP yönetimi e-Fatura, e-Arşiv ve KDV iade süreçleriyle iç içedir. Enflasyon ortamında ödeme geciktirmek reel maliyeti düşürür gibi görünse de tedarikçi tarafından enflasyon farkı veya kur ataması ile karşılığı geri alınır.
Yapın: standart vadeleri (net 30, net 60) baştan müzakere edin; iskonto haklı ise erken ödeyin; AP’yi tedarikçi mutabakatlarına aylık tabi tutun.
Yapmayın: ödemeleri uzatarak AP’yi yetkisiz kredi hattı olarak kullanmayın — tedarikçi güvenini aşındırır ve maliyet birikir.