Kısa cevap: Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi’ndeki verileri ticari amaçla toplayan, üreten, paylaşan veya satan herkes, faaliyete başlamadan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin almak zorunda. Kural yabancı şirketleri de kapsıyor. İzin almadan faaliyet gösterdiği tespit edilen şirkete 15 gün süre veriliyor; bu sürede başvurmayan Türk şirketine bir yıllık en yüksek izin bedeli, yabancı şirkete bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanıyor.
Yönetmelik ne getiriyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Yönetmelik, 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ve 49 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne dayanıyor.
Yeni metin, 10 Şubat 2021’de yayımlanan iki ayrı düzenlemeyi, yani Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği’ni ve Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldırarak izin rejimini tek çatı altında topluyor (Md. 19). Bu iki yönetmelik kapsamında daha önce verilmiş izin ve lisans belgeleri, verildikleri sürenin sonuna kadar geçerli kalıyor (Geçici Md. 1).
Coğrafi veri nedir, hangisi izne tabi?
Coğrafi veri, belirli bir konumla ilişkilendirilmiş her türlü bilgidir: bina konumları, adresler, yollar ve ulaşım ağları, kadastro bilgileri, elektrik ve doğal gaz altyapısı, arazi kullanımı gibi. Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi bu verileri temalar ve alt temalar altında sınıflandırıyor.
Yönetmelikteki izin yükümlülüğü her konum verisini değil, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi’nde yer alan verileri kapsıyor (Md. 4/1-g). Bu yüzden ilk soru şu: Şirketinizin topladığı, ürettiği, paylaştığı veya sattığı veri Matris’te hangi temaya ve alt temaya karşılık geliyor? Başvuru formunda da tam olarak bu bilgi isteniyor (Md. 8/1-b).
Kimler izin almak zorunda?
Madde 5’e göre gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek ve tüzel kişiler, kapsamdaki coğrafi veriyi toplama, üretme, paylaşma veya satmaya yönelik ticari faaliyetleri için izin almakla yükümlü. Pratikte öne çıkan ayrıntılar:
- Şube ve acenteler: Türk Ticaret Kanunu anlamında şube veya acente sayılan yapılar için işletme merkezi tek bir izin alıyor (Md. 5/2-3).
- Kamuya hizmet alımı: Kamu kurumları için yürütülen veri toplama ve üretme işleri bedelsiz izne tabi. Ancak bu işlerden elde edilen veri sonradan satılır, paylaşılır veya ticarete konu edilirse izin bedeli doğuyor (Md. 5/4).
- İlk faaliyet yılı: Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, ilk kez ticari faaliyete başladıkları yıl için bedelsiz izin alıyor (Md. 5/5, Md. 14/9). Yani yeni kurulan bir girişim de izin almak zorunda; muaf olduğu şey yalnızca o yılın bedeli. Bu istisna yabancı şirketler için öngörülmemiş.
- Elektrik ve doğal gaz dağıtım şirketleri: EPDK’dan dağıtım lisansı almış şirketler, lisans faaliyetleriyle sınırlı olarak elektronik sisteme kayıt şartıyla izin ve bedelden muaf. Veriyi bu faaliyetin dışında ticarete konu ederlerse izin ve bedel yükümlülüğü doğuyor (Md. 5/6).
Hangi faaliyetler muaf?
Madde 6’daki muafiyet listesi kısa ve dar:
- fatura kesmek amacıyla talep edilen adres bilgileri,
- bir işletmenin kendi merkez, şube ve acentelerinin adres ve konumlarını internet sitesinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşması.
Bu iki durumun dışında kalan konum verisi işlemlerinin kapsam dışında olduğu varsayılmamalı. Örneğin kendi şube konumlarınızı sitenizde göstermek muaf; üçüncü kişilere ait konum verilerini derleyip müşterilerinize sunduğunuz bir ürün ise ayrıca değerlendirilmeli.
Başvuru nasıl yapılıyor?
Başvuru, Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden ve ticari faaliyete başlamadan önce, imza yetkilisi tarafından yapılıyor (Md. 7). Tüzel kişilerden istenen başlıca bilgi ve belgeler (Md. 8/1):
- Merkezi Sicil Kayıt Sistemi’nden alınmış sicil tasdiknamesi,
- verinin Matris’teki tema ve alt tema karşılığı ile veri bilgisi,
- çalışma bölgesinin kapsadığı paftalar; bölge askeri yasak veya güvenlik bölgesindeyse ilgili izin belgesi,
- toplama, üretme, paylaşma veya satıştan hangilerinin yapılacağına dair beyan,
- son hesap dönemine ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi,
- talep edilen izin süresi (1 ila 5 yıl),
- Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresi,
- projede çalışacak personel ve araçların bilgileri ile personelin adli sicil kaydı,
- veri ve bilgi sistemlerinin gizliliği, bütünlüğü, erişilebilirliği ve güvenliği için tedbir alındığına dair yazılı beyan,
- yetkin personel belgesi: ülke veya birden fazla il düzeyindeki faaliyetler için Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı (Seviye 6) mesleki yeterlilik belgeli ya da CBS bölümü mezunu en az bir çalışan; tek il veya daha dar alan için CBS Operatörü (Seviye 4 veya 5) belgeli ya da CBS mezunu en az bir çalışan.
Son madde girişimler için en sık gözden kaçacak şart. Ürün ekibinde coğrafi bilgi sistemleri yeterliliğine sahip biri yoksa, başvurudan önce bu açığın kapatılması gerekiyor.
Yabancı şirketlerden ayrıca kuruldukları ülkedeki ticari faaliyete ilişkin belgelerin asılları ve noter onaylı çevirileri ile Türkiye’deki faaliyetlerini yürütecek kişi veya şirketlerle yaptıkları taahhütnameleri ispatlayan noter onaylı belgeler isteniyor (Md. 8/3).
Takvim: Eksik belge varsa bir ay içinde tamamlanması şartıyla izin verilebiliyor (Md. 8/4). Bakanlık değerlendirme sonucunu başvurudan itibaren 30 gün içinde bildiriyor; onaylanan başvuruda izin bedeli 15 gün içinde ödenmezse başvuru geçersiz sayılıyor (Md. 9/2-3). Bakanlık, verilerin standartlara uygunluğu için en fazla altı ay sürecek ek çalışma da isteyebiliyor (Md. 9/6).
İzin bedeli nasıl hesaplanıyor?
Türk şirketleri için tek bir sabit ücret yok. Bedel; tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve son beyannamedeki net satış tutarı esas alınarak, 7221 sayılı Kanun’un ekindeki cetvellerde yer alan katsayıların izin katsayısı bedeliyle çarpılmasıyla bulunuyor (Md. 14/1). Bir izin katsayısının bedeli 2024 yılı için 1.750 TL olarak belirlenmiş ve her yıl Vergi Usul Kanunu kapsamında ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılıyor (Md. 14/5-6). Bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri ile sigorta şirketleri için net satış tutarının nasıl belirleneceği ayrıca düzenlenmiş (Md. 14/2-3).
Yabancı gerçek ve tüzel kişiler için hesap farklı: bir izin katsayısı bedelinin 1.250 katı, süre katsayısıyla çarpılıyor (Md. 14/7). Yabancı şirketin cirosu ne olursa olsun bedel bu formülle belirleniyor.
İzin iptal edilirse ya da şirket kendisi iptal talep ederse, ödenen bedel iade edilmiyor (Md. 12/2).
Süre, değişiklik, askıya alma ve iptal
İzin, talep ve Bakanlık onayına göre 1 ila 5 yıl için veriliyor ve başvurunun onaylandığı tarihte başlıyor (Md. 10/1). İzin belgesindeki faaliyet konusu veriler, çalışma bölgesi veya süre değişirse yeniden başvuru gerekiyor (Md. 10/2).
İzin; sözleşme yükümlülüklerine uyulmaması, eksik veya yanlış bilgi verilmesi, personel yeterliliklerindeki değişikliklerin sisteme işlenmemesi gibi hallerde askıya alınıyor ve şirkete eksikliği gidermesi için 60 gün süre tanınıyor (Md. 11). Bu süre içinde giderilmeyen eksiklikler, millî güvenliğe aykırı bir durumun tespiti veya izin süresinin bitiminden 15 gün önce faaliyet durumu ile metaveri kayıtlarının sisteme sunulmaması gibi haller ise iptal sebebi (Md. 12).
Raporlama ve Bakanlıkla veri paylaşımı
İzin sahibinin iki düzenli yükümlülüğü var (Md. 13):
- her 12 ayda bir faaliyet raporunu Bakanlığın elektronik sistemine sunmak,
- izin kapsamındaki verilere ilişkin metaveriyi (tanımlayıcı bilgileri), Metaveri Tanımlama Dokümanı’ndaki standarda göre her 12 ayda bir sisteme kaydetmek.
Bunlara ek olarak izin sahibi, afet ve acil durum öncesinde ve sonrasında çalıştığı her türlü coğrafi veriyi metaverisiyle birlikte, Bakanlığın talebi üzerine bedelsiz ve OGC web servisi standartlarına (WMS, WFS, WCS, WMTS, CSW vb.) uygun biçimde paylaşmakla yükümlü. Servis üzerinden paylaşım teknik olarak mümkün değilse gerekçe sunulması gerekiyor. Paylaşım, izin süresi bittikten sonra da devam ediyor.
Bu yükümlülük ürün mimarisini doğrudan etkiliyor: Verinizi standart servisler üzerinden dışarı açabilecek bir altyapı kurmadıysanız, afet anında gelecek bir talebi karşılamak ciddi mühendislik eforu gerektirebilir.
KVKK boyutu
Yönetmelik, Bakanlığa paylaşılan coğrafi veri ve metaveriler bakımından kişisel verilerin korunması, gizlilik ve güvenlik tedbirlerini alma yükümlülüğünü Bakanlığa yüklüyor ve 6698 sayılı KVKK ile 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu’na açıkça atıf yapıyor (Md. 13/7).
Şirket açısından da yapılacak işler var. Adresle eşleşmiş kişi bilgisi, araç konumları veya bireysel hareket verisi gibi kişiyle ilişkilendirilebilen konum verileri kişisel veridir. Bu verilerin Bakanlıkla paylaşımı, KVKK açısından bir aktarım niteliği taşıyor. Hukuki sebep olarak veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi öne çıkacaktır; ancak aydınlatma metinlerinin ve VERBİS kayıtlarının bu aktarımı yansıtacak şekilde güncellenmesi gerekiyor. Başvuruda verilen güvenlik beyanı da (Md. 8/1-ğ) ancak gerçekten uygulanan teknik ve idari tedbirlerle desteklenirse anlam taşıyor. Ayrıntılar için KVKK Uyum Rehberi.
İdari yaptırımlar
Madde 15’teki yaptırım düzeni adım adım şöyle işliyor:
- Bakanlık izinsiz faaliyeti tespit ederse, tebliğden itibaren 15 gün içinde izin başvurusu yapılması isteniyor.
- Bu sürede başvurmayan Türk şirketine, tespit yılına ait bir yıllık en yüksek izin bedeli tutarında; yabancı şirkete bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası veriliyor.
- Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenebilir veya Bakanlığa itiraz edilebilir; süresinde ödenirse %25 indirim uygulanıyor.
- İtirazı reddedilen şirket 30 gün içinde idare mahkemesine başvurabilir; mahkeme kararı kesin.
- Ödenmeyen ve kesinleşen cezalar 6183 sayılı Kanun’a göre vergi dairesince tahsil ediliyor.
Ceza ödenmesi izin yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Üstelik ceza tahakkukundan itibaren 60 gün içinde başvuru yapılmazsa, sonraki ilk başvuruda izin bedeli iki katı uygulanıyor (Md. 15/6-7).
Yatırım ve şirket satışlarında dikkat edilecek nokta
İzin belgesi üçüncü kişilere devredilemiyor (Md. 16/3). Unvan veya ortak değişikliği 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmeli; Bakanlık iznin devamına ya da iptaline karar veriyor (Md. 10/3, 16/1).
Bu, coğrafi veriyle çalışan bir şirkete yatırım yapılırken veya şirket satın alınırken izin belgesinin hukuki inceleme (due diligence) listesine girmesi gerektiği anlamına geliyor. Hisse devrinden sonra iznin devamı Bakanlık kararına bağlı olduğundan, alıcı tarafın pay devir sözleşmesinde bildirim yükümlülüğünü ve iznin devamını kapanış sonrası taahhüt veya özel tazmin konusu olarak düzenlemesi yerinde olur. Bkz. Birleşme ve Devralmalar.
Girişimler için kontrol listesi
- Ürününüzde kullandığınız konum verilerini listeleyin ve her birinin Matris’teki tema karşılığını belirleyin.
- Faaliyetinizin toplama, üretme, paylaşma ve satıştan hangisine girdiğini netleştirin. Yalnızca kendi şube adreslerinizi gösteriyorsanız muafiyet kapsamındasınız.
- Ekipte CBS yeterlilik belgeli veya CBS mezunu en az bir kişi olup olmadığını kontrol edin.
- Yeni kurulduysanız ilk yılın bedelsiz izin hakkını kullanmak için başvuruyu faaliyetten önce yapın.
- Verinizi OGC standartlarında servis olarak sunabilecek teknik altyapıyı planlayın.
- Aydınlatma metinlerinizi ve VERBİS kaydınızı Bakanlığa aktarımı kapsayacak şekilde güncelleyin.
- Yabancı şirketseniz Türkiye’deki faaliyetinizi yürütecek yerel ortakla yaptığınız taahhütnameyi noter onaylı hale getirin. Bkz. Uluslararası Masa.
- Takvime 12 aylık faaliyet raporu ile metaveri tarihlerini ve izin bitiminden 15 gün önceki son bildirim tarihini işleyin.
Sıkça sorulan sorular
Eski yönetmelik döneminde aldığımız izin geçerli mi?
Evet. 2021 tarihli iki yönetmelik kapsamında verilmiş izin ve lisans belgeleri, verildikleri sürenin sonuna kadar geçerli.
Yabancı bir SaaS şirketiyiz, Türkiye’de şirketimiz yok. Kapsamda mıyız?
Yönetmelik, Türkiye’de kurulu olmayan tüzel kişileri açıkça kapsıyor. Kapsamdaki veriyle Türkiye’de ticari faaliyet yürütülüyorsa izin gerekiyor; bedel ve ceza tutarları da Türk şirketlerine göre farklı hesaplanıyor.
Ceza ödersek izne gerek kalır mı?
Hayır. Ceza izin yükümlülüğünü kaldırmıyor; 60 gün içinde başvurulmazsa izin bedeli iki katına çıkıyor.
İzin süresi ne kadar?
1 ila 5 yıl arasında; süreyi başvuru sahibi talep ediyor, Bakanlık onaylıyor.
Kaynaklar. Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, Resmî Gazete 14.10.2026, Sayı 33400; 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bizimle görüşme planlayın.
