Anti-dilution agreement nedir?
Anti-dilution agreement: daha yaygın adıyla preferred stock ana sözleşmesine yerleştirilmiş anti-dilution provision: şirket daha düşük fiyata yeni equity ihraç ettiğinde (down round) mevcut yatırımcının ekonomik çıkarının azaltılmasından korur. İki ana mekanik geniş tabanlı ağırlıklı ortalama (piyasa standardı) ve full-ratchet‘tir (yatırımcı lehine daha güçlü).
Ağırlıklı ortalama anti-dilution, hem down-round fiyatını hem de yeni ihracın boyutunu yansıtan bir formüle göre preferred stock’un dönüştürme oranını ayarlar; geniş tabanlı sürümde yeni ihraç, tüm mevcut paylara (adi, imtiyazlı ve opsiyon havuzu) karşı tartılır. Full-ratchet anti-dilution ise ihraç boyutundan bağımsız olarak dönüşüm fiyatını down-round fiyatına eşitler ve sıkıntılı senaryolar dışında nadirdir.
Tam oran (full-ratchet) ve ağırlıklı ortalama, ve kuruculara maliyeti
Sulandırma karşıtı hükümler temelde iki türde gelir ve aradaki fark çarpıcıdır. Tam oran (full-ratchet) hükmü, yatırımcının önceki paylarını sanki yeni ve daha düşük fiyatı ödemiş gibi yeniden fiyatlar; bu da düşüş turunda (down round) kuruculardan büyük bir değer aktarımına yol açar. Çok daha yaygın ve dengeli olan ağırlıklı ortalama hükmü ise dönüşüm fiyatını yalnızca, mevcut tabana kıyasla ne kadar yeni ve ucuz pay ihraç edildiğiyle orantılı olarak ayarlar. İyi kaleme alınmış hükümler ayrıca onaylı opsiyon havuzu kapsamında ihraç edilen paylar, mevcut dönüştürülebilir araçların dönüşümü, birleşme-devralma veya ekipman-kiralama, kredi ve warrant işlemlerinde ihraç edilen paylar gibi düzeltmeyi tetiklememesi gereken olayları kapsam dışında bırakır; bu carve-out’ların kapsamı yoğun şekilde müzakere edilir ve korumanın ekonomisi bakımından önemlidir. Kurucular anlaşmadan önce her formülün gerçekçi bir düşüş turundaki etkisini modellemelidir; çünkü term sheet aşamasında seçilen ifade, zorlu bir finansman sonrasında şirketi kimin kontrol edeceğini sessizce belirleyebilir.
Pazarlık özetinin tablosu netleşmiştir: full-ratchet istisnai kaldıraç noktalarına ait; piyasa standardı geniş tabanlı ağırlıklı ortalamadır ve yumuşatma kolları bilinir: süre sınırı, pay-to-play şartı, istisna sepetleri (ESOP, dönüşümler, stratejik ihraçlar). Türk uygulamasında formül genellikle yatırımcıya itibari değerden yeni pay ihracı (rüçhan hakkının TTK m. 461 uyarınca sınırlanmasıyla) veya kurucudan pay devri yoluyla uygulanır; iç kaynaklardan bedelsiz paylar TTK m. 462 uyarınca tüm pay sahiplerine payları oranında verilir.
Matematiksel etki
İki formül arasındaki farkı en iyi işlenmiş bir örnek gösterir: 5 milyon mevcut payla (2 milyon kurucu adisi dahil) 10 milyon USD post-money Seri A ve ardından Seri A fiyatının yarısında 1 milyon USD’lik Seri B. Bu senaryoda geniş tabanlı ağırlıklı ortalama Seri A dönüşüm fiyatını 2,00 USD’den yaklaşık 1,83 USD’ye indirir (yaklaşık %9 ek dönüşüm payı); full-ratchet ise fiyatı 1,00 USD’ye indirir ve Seri A dönüşüm paylarını iki katına çıkarır ve görece küçük bir sulandırıcı olay için adi pay sahiplerinden imtiyazlı pay sahiplerine anlamlı ekonomik değer aktarır.
Türk kurucular için anti-dilution
Türk kurucular için anti-dilution koruması özellikle önemlidir; çünkü seed’den büyümeye giden yol genellikle 4-8 yıl içinde 3-5 finansman turunu içerir ve önemli makro-değişkenlik, ABD/AB emsallerine göre yükseltilmiş down-round riski yaratır. Vircon Legal kurucularına anti-dilution müzakeresi konusunda danışmanlık sunar: yapısal varsayılan olarak broad-based weighted average’ı güvence altına alma, carve-out kapsamını maksimize etme, zor durumdaki senaryolarda bile full-ratchet baskısına direnme ve öngörülen çok-turlu sermaye planı boyunca kümülatif sulandırma-ayarlama senaryolarını modelleme.
Kaynak. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.