Çerez nedir?
Çerezler, bir web sitesinin ziyaretçinin cihazına yerleştirdiği ve sonraki isteklerde tarayıcıyı tanımaya yarayan küçük metin dosyalarıdır. Alışveriş sepetini canlı tutar, oturum ve dil tercihlerini hatırlar — ayrıca reklam amacıyla kişileri siteler arasında izler. Bir çerez bireyle ilişkilendirilebildiği anda ortada kişisel veri vardır; neredeyse her Avrupa ve Türkiye sitesinde bir bandrol açılmasının sebebi budur.
Dört kategori
- Zorunlu. Kullanıcının talep ettiği hizmet için gereklidir — oturum güvenliği, yük dengeleme, sepet içeriği. Rıza gerekmez; ancak aydınlatma yükümlülüğü bu kategori için de devam eder.
- İşlevsel. Dil veya bölge tercihi gibi kolaylık özellikleri. Talep edilen bir özellik için gerçekten zorunlu değilse kural olarak rızaya tabidir.
- Analitik. Trafik ve davranış ölçümü. Türk ve AB uygulamalarının çoğunda, işletici veriyi toplulaştırılmış saysa bile rıza gerekir.
- Pazarlama. Reklam, yeniden hedefleme ve siteler arası izleme. Her zaman rızaya tabidir ve düzenleyicilerin ilk incelediği kategoridir.
Hukuki boyut
AB’de iki rejim üst üste biner: 2002/58 sayılı ePrivacy Direktifi, cihazda zorunlu olmayan her bilgi saklama veya okuma için aydınlatılmış açık rıza arar; ardından gelen kişisel veri işlemeyi ise GDPR yönetir. Rıza gerçek bir seçim olmalıdır: Önceden işaretli kutular ile reddetmenin üç, kabulün tek tık sürdüğü bandroller geçerli sayılmaz. Türkiye’de ayrı bir ePrivacy kanunu yoktur; çerez uyumu doğrudan KVKK’nın hukuki sebep kuralları üzerinden analiz edilir.
Türkiye bağlamı
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, AB yaklaşımını yansıtan bir çerez rehberi yayımlamıştır: Zorunlu çerezler rızasız çalışabilir; analitik ve pazarlama çerezleri, devreye girmeden önce alınmış açık rıza ve her amaca ilişkin katmanlı aydınlatma gerektirir. Kurul, kararlarında çerezleri ölçülülük merceğinden de ele almıştır — ölçülülük ve çerez kararlarına ilişkin incelememiz, Kurul’un her seferinde aynı soruyu sorduğunu gösteriyor: İşletici amacına daha az veriyle ulaşabilir miydi?
Yapın: Bandrol tasarlanmadan önce her çerezi sınıflandırın, zorunlu olmayan çerezleri rıza alınana dek engelleyin ve rızaları kayıt altına alın. Yapmayın: Analitik betikleri ilk sayfada yükleyip rızayı sonradan istemeyin — düzenleyicilerin en sık andığı uyum ihlali bu sıralamadır.
Bu konu masanızdaysa
Kurucu Akademisi'nde şablonlar ve kontrol listeleri ücretsiz; spesifik bir durum için 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Kurucu AkademisiGörüşme planlayın