Destek ekibiniz, özetlenmesi için müşteri taleplerini (isimler, sipariş numaraları, zaman zaman sağlık ürünleriyle ilgili şikâyetler) ABD’de barındırılan bir model API’sine gönderiyor. KVKK açısından bu “yapay zeka kullanmak” değildir. Bu, kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasıdır ve 2024 değişikliklerinden bu yana, Türk şirketlerinin çoğunun hâlâ hayata geçirmediği özel bir hukuki mekanizmaya tabidir.
Sıfırıncı adım: kişisel veri gerçekten yurt dışına çıkıyor mu?
Kendinize dürüstçe üç soru sorun. Prompt ya da bağlam penceresi kimliği belirlenebilir veri içeriyor mu (isim, e-posta, kimlik numarası, kişiler hakkında serbest metin)? Çıkarım (inference) uç noktası nerede barındırılıyor, destek ekibi veriye nereden erişiyor? (ABD’li bir sağlayıcının AB bölgesi bile, çoğu destek modelinde ABD’deki ana şirketi sürecin içinde tutar.) Tedarikçi sözleşmeniz, girdilerin model eğitiminde kullanılmasına izin veriyor mu? (Çoğu kurumsal API paketinde hayır; yine de doğrulayın, ekran görüntüsünü alın ve dosyalayın.) Veriyi göndermeden önce ayıklıyor veya takma adlaştırıyorsanız ve dışarıya kişisel veri çıkmıyorsa, aktarım analizi burada sona erer. Bir yapay zeka altyapısında en yüksek getiriyi sağlayan uyum bileşeninin maskeleme katmanı olmasının nedeni budur.
2024 KVKK aktarım araçlarının model API’lerine uygulanması
Mart 2024 değişikliğinden bu yana KVKK kapsamındaki aktarımlar üç kademeli bir sisteme dayanıyor. Birinci kademe yeterlilik kararları: ABD’yi kapsayan bir karar yok, bu yüzden yükü ikinci kademe taşıyor. İkinci kademe uygun güvenceler: uygulamada bu, Kurul’un standart sözleşmesi anlamına geliyor (sağlayıcıyla ya da bayinizle imzalanır). Türkiye’ye özgü bir ek yükümlülük de var: imzalanan standart sözleşmenin beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmesi zorunludur ve bildirim yapılmamasının ayrı bir idari para cezası vardır. Üçüncü kademe, yani eski açık rıza yolu, yalnızca arızi aktarımlar için bir istisna olarak varlığını sürdürüyor; bir ürün akışını buna dayandırmak tasarım hatasıdır. Uygulamada yapılacaklar: veri akışının haritasını çıkarın (siz → API sağlayıcısı → alt işleyenler), sonraki aktarımları da kapsayan standart sözleşmeleri imzalayın, Kurum’a bildirin ve tüm bunları aydınlatma metninize de yansıtın.
Yurt dışına aktarım, Kurul’un 2026’da ceza kestiği başlıklar arasında; örüntüleri ve her biri için yapılacakları KVKK’nın 2026 yaptırım eğilimleri yazımızda ele aldık.
AB’deki kullanıcılarınız için GDPR boyutu
Aynı süreçten AB’de yerleşik kişilerin verileri de geçiyorsa, paralel bir GDPR analizi yapmanız gerekir: AB standart sözleşme hükümleri ve aktarım etki değerlendirmesi. En verimli yol, iki rejime birden hizmet eden tek bir mimari kurmaktır: tedarikçi sunuyorsa AB/TR bölgesindeki uç noktalar, tek bir maskeleme katmanı ve her iki hüküm setini de kapsayan tek bir veri işleme eki.
Yapay zeka API’leri için aktarım kademeleri
| Mekanizma | Model API’lerinde kullanılabilir mi? | Yapılması gereken | Tuzak |
|---|---|---|---|
| Yeterlilik kararı | Nadiren; ABD’yi kapsayan karar yok | Hedef ülke için Kurul’un güncel listesini kontrol edin | AB bölgesini kullanmanın yeterlilik anlamına geldiğini sanmak |
| Standart sözleşme | Evet; asıl yükü taşıyan araç | Sağlayıcı/bayi ile imzalayın; 5 iş günü içinde Kurum’a bildirin | İmzalanıp hiç bildirilmemesi; tek başına ceza sebebi |
| Bağlayıcı şirket kuralları | Yalnızca grup içi | Veri kendi yabancı iştirakiniz üzerinden geçiyorsa gündeme gelir | Onay sürecinin aylar sürmesi |
| Açık rıza | İstisna; yalnızca arızi aktarımlar | Tekil durumlar için kullanın | Ürün akışını geri alınabilen bir dayanağa bağlamak |
Maskeleme katmanı tam olarak neyi ayıklar?
En etkili bileşen olduğu için ayrıntıya girmeye değer. Prompt altyapınızdan çıkmadan önce devreye giren bir filtre; doğrudan tanımlayıcıları (isim, e-posta, telefon, TCKN ve IBAN formatları) sabit yer tutucularla değiştirir, görev için gerekmeyen serbest metin alanlarını çıkarır ve mevcut bağlamın ötesindeki konuşma geçmişini kırpar. Eşleştirme tablosu sizin sistemlerinizde kalır ve yanıtlar geri geldiğinde yeniden kişiselleştirilir. Bu şekilde kurulduğunda, destek talebi özetleme ve taslak yazma senaryolarının çoğunda dışarıya hiç kişisel veri gönderilmez. Böylece aktarım analizine gerek kalmaz, DPIA‘nız kısalır ve kurumsal müşterilerin güvenlik anketlerine tek satırlık bir cevap verebilirsiniz. Maliyeti: hazır kütüphanelerle yaklaşık bir mühendis-haftası; karşılığında düzenleyici risk alanınız kalıcı olarak daralır.
Sağlayıcımız AB bölgesi sunuyor. KVKK sorunu çözülmüş olur mu?
Faydası olur ama analizi bitirmez: Türkiye dışından uzaktan erişim de aktarım sayılır ve destek ile telemetri süreçleri sıklıkla bölge dışına çıkar. Tedarikçiye verilerin hangi disklerde durduğunu değil, insanların veriye nereden erişebildiğini sorun.
Yapay zeka API’si kullanmak için her kullanıcıdan rıza almamız mı gerekiyor?
Hayır. Sistematik bir veri akışı için rıza yanlış araçtır. İşlemenin kendisi için bir hukuki sebep, sınır ötesi aktarım için bir aktarım mekanizması (standart sözleşme) ve dürüst bir aydınlatma gerekir.
Bu hafta yapılması gerekenler
Bir yapay zeka özelliğinin gerçek veri akışını çizin: alan bazında girdiler, uç noktanın bölgesi, alt işleyen listesi, destek erişimi. Standart sözleşme yoksa ya da beş günlük süre içinde Kurum’a hiç bildirilmediyse, ilk düzeltmeniz gereken budur. Due diligence ekibinin isteyeceği ilk belge de bu olacaktır.
İlgili: yurt dışı aktarım · KVKK · Yapay Zeka Uyum Merkezi.
Kaynak. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; (AB) 2016/679 sayılı Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR). Kanun bağlantıları mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel resmî metinlere gider.
Yazar
-
Tüm yazıları görMümtaz, 2016 yılında kurduğu Vircon Legal'in Yönetici Ortağıdır. Kurucu, yatırımcı ve operatörlere finansman turları, birleşme ve devralmalar (M&A), sınır ötesi şirketleşme ve düzenlemeye tabi alanlarda; kripto-varlık altyapısı, fintech ve oyun dahil; danışmanlık verir; her işe eski bir startup kurucusunun bakış açısını taşır. Legal 500 Recommended Lawyer (2025-2026) seçilmiştir ve Startup Hukuku kitabının ortak yazarıdır. Canonical profile: https://mumtazhacipasaoglu.com · Open-access legal guides: https://github.com/mumtazhpo