{"id":7101,"date":"2022-04-11T07:17:11","date_gmt":"2022-04-11T07:17:11","guid":{"rendered":"https:\/\/virconlegal.com\/kendi-kendini-idame-ettirebilen-yeni-bir-organizma-fikri-dao\/"},"modified":"2025-11-17T09:20:11","modified_gmt":"2025-11-17T09:20:11","slug":"kendi-kendini-idame-ettirebilen-yeni-bir-organizma-fikri-dao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/kendi-kendini-idame-ettirebilen-yeni-bir-organizma-fikri-dao\/","title":{"rendered":"Kendi Kendini \u0130dame Ettirebilen Yeni Bir Organizma Fikri: DAO"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-abstract\"><strong>\u00d6zet<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Geli\u015fmekte olan da\u011f\u0131t\u0131k defter teknolojileri ve blok zinciri \u00e7e\u015fitli yeniliklere, yeni organizasyon yap\u0131lar\u0131na ve sosyal formlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. En ilgi \u00e7ekici bulu\u015flardan biri, merkezi olmayan \u00f6zerk kurulu\u015flar ve bunlar\u0131n alt s\u0131n\u0131f\u0131 olan merkezi olmayan \u00f6zerk \u015firketler de dahil olmak \u00fczere merkezi olmayan sistemlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bu makale bu kavramlar\u0131 tan\u0131tmakta ve bu merkezi olmayan uygulamalar\u0131n ge\u00e7mi\u015fine, bug\u00fcn\u00fcne ve olas\u0131 gelece\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dizin Terimleri:<\/strong> DAO, DAC, ademi merkeziyet\u00e7ilik, otonom, ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2048\" srcset=\"https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8-1024x576.png 1024w, https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8-300x169.png 300w, https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8-768x432.png 768w, https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8-1536x864.png 1536w, https:\/\/virconlegal.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Revised_1_2_3_4_5_6_7_8.png 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Giri\u015f<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;Merkezi olmayan \u00f6zerk kurulu\u015flar &#8211; DAO \u201clar &#8211; d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan beri, bu kelimelerin her biri \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yorumlanm\u0131\u015f ve DAO\u201d lar\u0131n farkl\u0131 tan\u0131mlar\u0131na ve di\u011fer \u00f6zelliklere odaklanan kullan\u0131m durumlar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu fikir, insanlar ortak bir hedefi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ve kararlar\u0131 \u015feffaf ve verimli bir \u015fekilde almak i\u00e7in bir blok zinciri kulland\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar etraf\u0131nda geli\u015fmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>DAO nedir?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar, merkezi bir karar verici ve hiyerar\u015fik y\u00f6netim olmadan bilgiye dayal\u0131 kararlar alabilen algoritma g\u00fcd\u00fcml\u00fc ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir blok zinciri protokol\u00fc olarak tan\u0131mlanabilir. Bir DAO&#8217;nun mutabakat protokol\u00fc, blok zincirindeki ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere dayan\u0131r; bunlar, belirli ko\u015fullar olu\u015ftu\u011funda otomatik olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmek \u00fczere programlanm\u0131\u015f kendi kendini do\u011frulayan protokollerdir. <\/p>\n\n\n\n<p>Herkes bir DAO&#8217;ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kurallara uymay\u0131 kabul eder ve bu kurallar ihlal edilirse DAO fonlar\u0131 bloke edilir ve kimse DAO&#8217;yu kullanamaz. Teorik olarak DAO, t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n kurallara uymas\u0131n\u0131 garanti eder ve b\u00f6ylece verimli, kendi kendini idame ettiren bir organizasyon sa\u011flar. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>DAO&#8217;lar\u0131n \u00f6zellikleri<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>&#8216;DAO&#8217; k\u0131saltmas\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in tercih edilen her bir kelime, DAO&#8217;lar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanan \u00f6zellikleri i\u00e7in kapsaml\u0131 bir paralel anlam olu\u015fturmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DAO&#8217;lar <strong>merkezi<\/strong> de\u011fildir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO &#8216;lar merkezi de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc hiyerar\u015fik olarak \u00f6rg\u00fctlenmezler ve g\u00fcc\u00fc merkezi y\u00f6netimde toplamazlar. DAO &#8216;lar\u0131n yenili\u011fi, hiyerar\u015fik yap\u0131lar\u0131n hantal do\u011fas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131rken \u00e7ok say\u0131da insan\u0131 koordine etme yeteneklerinde yatmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Tan\u0131mlanm\u0131\u015f protokol kurallar\u0131 ya da \u00f6nceden tan\u0131mlanm\u0131\u015f ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler a\u011f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na rehberlik eder ve otomatik mutabakat ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bu \u015fekilde, bir DAO art\u0131k tek bir taraf taraf\u0131ndan kontrol edilemez, ancak bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 toplulu\u011fu taraf\u0131ndan y\u00f6netilir. Dahas\u0131, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yap\u0131s\u0131 nedeniyle, DAO \u201cnun herhangi bir \u00fcyesi, i\u015flemler ve g\u00fcnl\u00fckteki de\u011fi\u015fiklikler gibi ge\u00e7mi\u015f verileri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilir, bu da DAO\u201d lar\u0131n daha demokratikle\u015ftirilmi\u015f, \u015feffaf ve daha adil organizasyon sistemleri olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.  <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DAO&#8217;lar otonom algoritmalar taraf\u0131ndan y\u00f6netilir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;nun kurallar\u0131 ve belirli eylemleri, protokol\u00fcn davran\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kendi kendine y\u00fcr\u00fct\u00fclen ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere g\u00f6m\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Belirli ko\u015fullar olu\u015ftu\u011funda otomatik olarak y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fckleri i\u00e7in bu program kurallar\u0131n\u0131 yorumlamaya da gerek yoktur. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, kendi i\u00e7 sermayesine sahip bir DAO, programatik ko\u015fullara sahip belirli ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere dayal\u0131 olarak otomatik olarak kripto para al\u0131p satabilir. DAO&#8217;lar\u0131n \u00f6zerkli\u011fi, kod olarak yaz\u0131lan ve daha sonra blok zinciri a\u011flar\u0131nda konu\u015fland\u0131r\u0131lan durumlarla kendi kendini y\u00fcr\u00fcten s\u00f6zle\u015fmeler olan ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler taraf\u0131ndan etkinle\u015ftirilir. DAO&#8217;lar sermaye sahibi olabilir ve veri satarak potansiyel olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc gelir elde edebilir.  <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DAO&#8217;lar organizasyonel yap\u0131lard\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Bir DAO, y\u00f6neti\u015fim konular\u0131nda toplu olarak karar veren belirli say\u0131da \u00fcyeye sahip sanal bir organizasyondur. Bu sanal organizasyonun karar s\u00fcreci a\u00e7\u0131k bir hiyerar\u015fiye sahip de\u011fildir, ancak oylar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 itibara (itibara dayal\u0131 oylama) veya bir \u00fcyenin sahip oldu\u011fu hisseye ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilir. <\/p>\n\n\n\n<p>Bir DAO&#8217;nun \u00fcyeleri, geleneksel kurumsal yap\u0131larda daha yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen resmi bir s\u00f6zle\u015fme yerine, fikir birli\u011fi kurallar\u0131na ba\u011fl\u0131 ortak bir hedef ve a\u011f te\u015fvikleri ile birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu mutabakat kurallar\u0131 tamamen \u015feffaft\u0131r ve organizasyonu y\u00f6nlendiren a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131mda yaz\u0131l\u0131d\u0131r. DAO&#8217;lar geleneksel i\u015fletmelere k\u0131yasla s\u0131n\u0131rlar olmaks\u0131z\u0131n faaliyet g\u00f6sterdi\u011finden, farkl\u0131 yarg\u0131 yetkilerine tabi olabilirler.  <\/p>\n\n\n\n<p>Bir DAO, sanal bir organizasyon olarak sermaye tahsisi, belirli kararlar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, zararl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00f6d\u00fcllerin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gibi s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcr\u00fctebilir. Ayr\u0131ca birbirleriyle etkile\u015fime girebilir ve merkezi olmayan uygulamalarda ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri tetikleyebilirler. <\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da bahsedilen bu i\u015flevler, bir\u00e7ok toplulu\u011fun DAO&#8217;yu benimsemesine ve t\u00fcz\u00fcklerini, kurallar\u0131n\u0131 veya politikalar\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere kodlayarak kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in programlamas\u0131na olanak tan\u0131yan esnek bir yap\u0131 sa\u011flar. \u015eimdiye kadar insanlar sabit paralar, risk sermayesi fonlar\u0131, merkezi olmayan kripto para borsalar\u0131 gibi projeleri finanse eden ve y\u00f6neten DAO&#8217;lar yaratt\u0131. <\/p>\n\n\n\n<p>DAO i\u00e7in olanaklar s\u0131n\u0131rs\u0131z olsa da, \u201cgeleneksel i\u015fletme\u201d ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hala \u00f6zelle\u015ftirme ve \u00f6l\u00e7eklendirme yeteneklerinden yoksundurlar. DAC (Decentralized Autonomus Corporation), bordro veya sigorta y\u00f6netimi gibi geleneksel bir i\u015fletmenin beklenen ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in daha uygun olabilir. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>DAC nedir?<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada DAO&#8217;lar\u0131n \u00f6nemi, 2008 y\u0131l\u0131nda Bitcoin&#8217;in piyasaya s\u00fcr\u00fclmesinden birka\u00e7 y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kan merkezi olmayan \u00f6zerk \u015firket &#8211; DAC &#8211; kavram\u0131na kadar uzanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>DAC&#8217;lere ilk dokunu\u015f 2013 y\u0131l\u0131nda Bitshares&#8217;in kurucusu Daniel Larimer taraf\u0131ndan bir dizi makalede yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makalelerde DAC&#8217;ler, payda\u015flar taraf\u0131ndan bilgisayarlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kamuya a\u00e7\u0131k denetlenebilir a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar taraf\u0131ndan uygulanan, bozulamaz bir dizi i\u015f kural\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u015firketler olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r<a href=\"https:\/\/vircon.substack.com\/p\/the-idea-of-a-self-sustaining-novel?s=w#footnote-1\">.1<\/a> <\/p>\n\n\n\n<p>O d\u00f6nemde DAC kavram\u0131 gayri resmi olarak \u00e7evrimi\u00e7i forumlarda kullan\u0131l\u0131yordu ve \u201cmerkezi olmayan\u201d ve \u201cda\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f\u201d otonom \u015firketler terimleri birbirlerinin yerine kullan\u0131l\u0131yordu. Terim, \u00f6zellikle Vitalik Buterin taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli web sitelerinde daha yayg\u0131n bir \u015fekilde benimsendi ve kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Terim do\u011fas\u0131 gere\u011fi kurumsal y\u00f6neti\u015fimle ili\u015fkiliydi ve daha genel bir amac\u0131 olan bir\u00e7ok blok zinciri tabanl\u0131 proje i\u00e7in \u00e7ok k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131yd\u0131. Bu nedenle, terime \u00e7e\u015fitli alternatifler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve DAO&#8217;lar\u0131n DAC&#8217;lerin yerine ge\u00e7ecek \u015fekilde genelle\u015ftirilmesine yol a\u00e7t\u0131. \u0130ki terim bazen birbirinin yerine kullan\u0131lsa da, DAO ve DAC, terim g\u00fcn\u00fcm\u00fczde farkl\u0131 yorumlanabildi\u011finden, \u00f6ncelikle kat\u0131l\u0131m motivasyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.    <\/p>\n\n\n\n<p>Vitalik Buterin 2014 y\u0131l\u0131nda DAC kavram\u0131n\u0131 ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Buterin&#8217;in tan\u0131m\u0131na g\u00f6re, merkezi olmayan \u00f6zerk \u015firketler\/\u015firketler DAO&#8217;lar\u0131n bir alt s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r ve bir DAC&#8217;deki &#8220;hisseler&#8221; sahiplerine DAC&#8217;nin ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcrekli gelir elde etme hakk\u0131 verir. Dolay\u0131s\u0131yla, bir DAC hissesinin sahipleri &#8220;k\u00e2r\u0131ndan pay alma, b\u00fcy\u00fcmesinden pay alma ve\/veya y\u00f6netiminde s\u00f6z sahibi olma&#8221; hakk\u0131na sahip olacakt\u0131r.<a href=\"https:\/\/vircon.substack.com\/p\/the-idea-of-a-self-sustaining-novel?s=w#footnote-2\">2<\/a> Bu \u015fekilde DAC, daha \u00e7ok k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir yap\u0131 gibi hareket eden DAO&#8217;ya k\u0131yasla temett\u00fc \u00f6deyen geleneksel bir \u015firket gibi davranmaktad\u0131r. DAC ve DAO aras\u0131nda temett\u00fc \u00f6deme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir fark varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de, bu ayr\u0131m baz\u0131 durumlarda etkinli\u011fini yitirebilir. Bunun nedeni, DAO&#8217;ya yat\u0131r\u0131m sa\u011flamaktan ziyade DAO&#8217;nun ekosistemine kat\u0131larak, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ortak bir hedef do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan yerel varl\u0131k tokenleri bi\u00e7imindeki \u00f6d\u00fcllerle de te\u015fvik edilmeleridir.    <\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada Buterin, &#8220;t\u00fcm DAO \u2018lar sahip olunabilecek i\u00e7 sermaye i\u00e7erdi\u011finden ve DAO daha ba\u015far\u0131l\u0131\/pop\u00fcler hale geldik\u00e7e bu i\u00e7 sermayenin de\u011feri kolayca artabilece\u011finden, DAO\u2019 lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bir dereceye kadar DAC benzeri olaca\u011f\u0131na&#8221; i\u015faret ederek daha fazla tart\u0131\u015fma \u00f6nermektedir. Tan\u0131mlar ve ge\u00e7erli d\u00fczenlemeler hala gri alanda oldu\u011fundan, bu iki i\u015f modeli aras\u0131ndaki farklar\u0131 daha fazla analiz etmek i\u00e7in, kat\u0131l\u0131m motivasyonunu farkl\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ekonomik ger\u00e7ekli\u011fin bir de\u011ferlendirmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Howey testinde oldu\u011fu gibi, bu ekosistemlere kat\u0131l\u0131m i\u00e7in birincil motivasyonun temett\u00fc\/kar m\u0131 yoksa y\u00f6neti\u015fim mi oldu\u011funu belirlemek \u00f6nemlidir.  <\/p>\n\n\n\n<p>Buterin 2014 y\u0131l\u0131nda DAC tan\u0131m\u0131n\u0131 sunmu\u015f olsa da, o tarihten bu yana DAC&#8217;lar hakk\u0131nda \u00e7ok fazla tart\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.metis.io\/\">Metis Protokol\u00fc<\/a>. Metis DAC, \u00f6zerk ve merkezi olmayan topluluklar\u0131n y\u00f6netilmesine ve desteklenmesine yard\u0131mc\u0131 olan bir y\u00f6neti\u015fim yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6neti\u015fim yap\u0131s\u0131 DAO&#8217;lardan farkl\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc DAO&#8217;lar yaln\u0131zca oylama ve y\u00f6netime odaklan\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Metis DAC&#8217;ler bordro, pazarlama, ileti\u015fim ve sigorta gibi i\u015fle ilgili g\u00f6revlere sahip operasyonel i\u015fletmeler olarak i\u015flev g\u00f6recek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu \u00f6zellikleriyle Metis DAC&#8217;ler, Web3 ekonomisi ve \u00e7e\u015fitli i\u015f yap\u0131lar\u0131 i\u00e7in bir merkez olmaya haz\u0131rd\u0131r. Her \u00f6nemli teknoloji at\u0131l\u0131m\u0131nda oldu\u011fu gibi, Metis DAC&#8217;ler de 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n 1. \u00e7eyre\u011finden itibaren a\u015famal\u0131 olarak devreye al\u0131nacakt\u0131r.     <\/p>\n\n\n\n<p>DAC&#8217;lerin gelecekteki potansiyel kullan\u0131m alanlar\u0131 \u00e7ok fazla olabilir. Bir otomat \u00fcreticisi taraf\u0131ndan halka a\u00e7\u0131k yerlere yerle\u015ftirilmek \u00fczere bir DAC kurulabilir. Sat\u0131n alanlar kripto paralar\u0131yla \u00f6deme yapar ve bir blok \u00e7evresindeki \u00e7e\u015fitli otomatlardan gelen para DAC fonuna yat\u0131r\u0131l\u0131r. DAC daha sonra, \u00fcr\u00fcnler sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda otomatlar\u0131 dolduran sat\u0131c\u0131lara fonlar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131r, b\u00f6ylece de\u011fer hemen aktar\u0131l\u0131r.   <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>DAO&#8217;lar\u0131n kullan\u0131m alanlar\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>DAC&#8217;lerin s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6rneklerinin aksine, DAO&#8217;lar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131dakiler dahil ancak bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmamak \u00fczere daha i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f kullan\u0131m durumlar\u0131 s\u00f6z konusudur:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DAO&#8217;lar ile topluluklar olu\u015fturma<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015fturulan sosyal topluluklar da y\u00fckseli\u015fte.<a href=\"https:\/\/fwb.help\/\"> Friends With Benefits<\/a> ya da $FWB, k\u00fclt\u00fcrel kripto merakl\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu tan\u0131nm\u0131\u015f bir Discord toplulu\u011fudur. \u0130lk g\u00fcnlerde \u00fcyeler sunucuya eri\u015fmek i\u00e7in $FWB token sat\u0131n alabiliyordu. Bu yaz\u0131 yaz\u0131l\u0131rken, potansiyel \u00fcyeler hala $FWB token sat\u0131n alabiliyordu. Yine de mevcut topluluk, m\u00fczik ke\u015fif platformu, startup ink\u00fcbat\u00f6r\u00fc ve \u00e7evrimi\u00e7i kripto haber yay\u0131n\u0131n\u0131n yan\u0131na kimin kat\u0131labilece\u011fine toplu olarak oy veriyor. Ba\u015fka bir \u00f6rnek ise    &nbsp;<a href=\"https:\/\/syndicate.io\/syndicate\/komorebi\">Komorebi Collective<\/a>, kad\u0131nlar\u0131 ve LGBT kripto kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 finanse eden bir DAO. \u015eimdiye kadar, bir topluluk olu\u015fturmak DAO&#8217;nun sa\u011flayabilece\u011fi en g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lardan biri oldu. <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Geni\u015f uygulama ve te\u015fvik yelpazesi<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Protokol DAO&#8217;lar\u0131 kripto protokollerini y\u00f6netir, yat\u0131r\u0131m DAO&#8217;lar\u0131 giri\u015fim yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapar, toplay\u0131c\u0131 DAO&#8217;lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi NFT&#8217;leri sat\u0131n al\u0131r&nbsp;<a href=\"https:\/\/flamingodao.xyz\/\">FlamingoDAO<\/a>&nbsp;and&nbsp;<a href=\"https:\/\/pleasr.org\/\">PleasrDAO<\/a>, vb. DAO&#8217;lar ayr\u0131ca kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na oyun oynama, \u00f6\u011frenme, \u00e7al\u0131\u015fma, katk\u0131da bulunma, yaratma gibi eylemler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6d\u00fcller i\u00e7in \u00e7e\u015fitli te\u015fvikler sunar. <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DeFi i\u00e7in birincil kullan\u0131m durumlar\u0131<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar \u015fu anda do\u011fas\u0131 gere\u011fi merkeziyetsiz olan DeFi&#8217;de yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. DeFi, blok zincirine dayal\u0131 herhangi bir say\u0131da yeni finansal uygulama ve i\u015flemi ifade eder. DeFi, kripto para sahiplerinin merkezi bir finansal otorite olmadan kripto para ticaretinden kripto c\u00fczdan sahibi olmaya ve g\u00fcncel olaylar hakk\u0131nda tahminlerde bulunmaya kadar neredeyse her t\u00fcrl\u00fc i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirmesine olanak tan\u0131yor. Bu nedenle, DAO&#8217;lar ve DeFi aras\u0131ndaki ili\u015fki simbiyotiktir ve \u00fcyelerin finansman\u0131 i\u00e7in \u00e7ok daha basit bir koordinasyon mekanizmas\u0131 sa\u011flar ve onlar\u0131 a\u011f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n misyonuna do\u011fru y\u00f6nlendirir. Merkezi olmayan finansal protokollerin patlay\u0131c\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi, DAO&#8217;lar\u0131n 2020 itibariyle daha pop\u00fcler hale gelmesine yol a\u00e7t\u0131 ve bir\u00e7ok yield farming ve merkezi olmayan de\u011fi\u015fim platformu (DEX) gibi    &nbsp;<a href=\"https:\/\/compound.finance\/\">compound.finance,<br><\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/yearn.finance\/#\/home\">yearn.finance<\/a>&nbsp;(YFI), and&nbsp;<a href=\"https:\/\/uniswap.org\/\">Uniswap<\/a> (UNI) y\u00f6netimi i\u00e7in DAO&#8217;lara g\u00fcveniyor.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Menkul k\u0131ymetler yasalar\u0131na uygunluk<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u00c7e\u015fitli nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, \u00e7o\u011fu kripto projesi bu t\u00fcr bir y\u00f6neti\u015fim i\u015flevini, genellikle ikili token yap\u0131lar\u0131n\u0131n tokenlerinden biri olarak, tokenomiklerine dahil etme y\u00f6n\u00fcnde hareket etmektedir. Bunlardan en yayg\u0131n olan\u0131, bir tokenin daha yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131\/kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek (oy hakk\u0131 ve y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m hakk\u0131 vererek) ve menkul k\u0131ymetler yasalar\u0131na uymak i\u00e7in menkul k\u0131ymetle\u015ftirilmi\u015f bir token olmamakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Manip\u00fclasyon Riskleri<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar, merkezi bir otoriteye g\u00fcvenmek yerine y\u00f6neti\u015fim konular\u0131yla ilgili kararlar almak i\u00e7in t\u00fcm toplulu\u011funa g\u00fcvenen d\u00fcz hiyerar\u015filer olarak etiketlenebilir. Durum b\u00f6yle olsa da, projenin tercihlerine g\u00f6re, baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, projenin y\u00f6neti\u015fim token&#8217;lar\u0131na sahip olma oranlar\u0131yla orant\u0131l\u0131 oy haklar\u0131 nedeniyle di\u011ferlerinden daha fazla s\u00f6z sahibidir. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>DAO&#8217;lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>DAO&#8217;lar\u0131n tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7evesi yoktur<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar i\u00e7in d\u00fczenleyici ortam tamamen belirsizdir ve bu da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u00e7in risk olu\u015fturmaktad\u0131r. DAO&#8217;lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlara, \u00f6zellikle de y\u00f6neti\u015fim tokenlar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin do\u011frudan uygulanabilir s\u0131n\u0131rl\u0131 k\u0131lavuz bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, ABD&#8217;de DAO token sahipleri, ge\u00e7i\u015fli kurulu\u015flarda menfaat sahibi olarak kabul edilebilir ve bu da \u00e7e\u015fitli \u00e7\u00f6z\u00fcmlerde vergilendirilebilir gelirle sonu\u00e7lanabilir. Farkl\u0131 yetki alanlar\u0131n\u0131n bu yeni t\u00fcr kurulu\u015flar i\u00e7in d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7eveyi nas\u0131l \u015fekillendirece\u011fi hen\u00fcz belli de\u011fil. Bununla birlikte, DAO&#8217;lar Wyoming Eyaleti gibi proaktif yarg\u0131 b\u00f6lgeleri taraf\u0131ndan hisselerin tokenle\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Belirsiz bir d\u00fczenleyici ortam\u0131n devam etmesinin, DAO&#8217;lar\u0131n benimsenmesi ve sunduklar\u0131 potansiyelin \u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli bir engel olabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.     <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Potansiyel merkezile\u015ftirme noktalar\u0131<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Yerinden y\u00f6netim, bir durumdan ziyade bir aral\u0131k\/alan olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. DAO&#8217;lar daha \u00f6nce hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar \u00e7ok say\u0131da kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Yine de protokolde belirtilen y\u00f6neti\u015fim kurallar\u0131 her zaman bir merkezile\u015fme noktas\u0131n\u0131 temsil etme riski ta\u015f\u0131yabilir.  <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Security Considerations<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar, kavram\u0131 ilk kez 2015 y\u0131l\u0131nda Slock taraf\u0131ndan tan\u0131t\u0131lmas\u0131ndan bu yana ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r. DAO, herkesin bir fikir sunabilece\u011fi a\u00e7\u0131k bir sistem planlayan merkezi olmayan bir giri\u015fim sermayesidir. \u00dcyeler, belirli yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in fon tahsis edilip edilmeyece\u011fi konusunda oy kullanabiliyordu. Birka\u00e7 tur fonlamadan sonra, &#8216;DAO hack&#8217;i olarak da bilinen koddaki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131 (recursive call bug) nedeniyle yakla\u015f\u0131k 3,6 milyon ETH \u00e7al\u0131nd\u0131.   <\/p>\n\n\n\n<p>DAO&#8217;lar\u0131n arzu edilen \u00f6zellikleri (merkeziyetsizlik, de\u011fi\u015fmezlik, g\u00fcvenilmezlik) do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00f6nemli performans ve g\u00fcvenlik dezavantajlar\u0131n\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bu dezavantajlar da bir dizi riski de beraberinde getirmektedir; dolay\u0131s\u0131yla DAO tabanl\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm uygulan\u0131rken g\u00fcvenlik hususlar\u0131 y\u00fcksek \u00f6ncelikli olmal\u0131d\u0131r. &#8216;The DAO hack&#8217;te g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, bir hata tespit edildikten sonra bile kodlar\u0131 d\u00fczeltme imkan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu durumda uygulanan tek olas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm &#8216;hard fork&#8217; olmu\u015ftur.  <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Daha \u00f6nce de tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi DAO&#8217;lar, kendilerini \u00e7ok \u00e7e\u015fitli olas\u0131 kendi kendini idame ettiren olu\u015fumlar i\u00e7in son derece uygun k\u0131lan \u00e7e\u015fitli ni\u015f y\u00f6nleri y\u00f6netir. Merkezi olmayan teknolojilerle, daha demokratik ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde y\u00f6netilen sistemler beklenmektedir. Buna ek olarak, bu kripto ekonomilerinin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli end\u00fcstrilerde ve sekt\u00f6rlerde farkl\u0131 DAO&#8217;lara ve kripto a\u011flar\u0131na kat\u0131lmas\u0131na izin verecektir. Bu nedenle, daha fazla kurulu\u015fun (kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flar, startuplar ve \u00f6tesi gibi) DAO olarak olu\u015fmas\u0131 ve daha fazla kendini ger\u00e7ekle\u015ftiren grubun farkl\u0131 gelir ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve sahiplik getirilerini y\u00f6netmek ve kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in DAO&#8217;lar\u0131 benimsemesi beklenmektedir. Bu fikir ilgi \u00e7ekici olsa da, hala ele al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli konular var. \u00d6zellikle, merkezi olmayan otonom kurulu\u015flar\u0131n potansiyelinden ve Web 3.0 paradigmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaya devam etmelerinden do\u011fru bir \u015fekilde faydalanmak i\u00e7in eski sistemlerin bu demokratik yap\u0131lar lehine de\u011fi\u015ftirilmesi gerekmektedir.     <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\">\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Stan Larimer, 2013, &#8220;Bitcoin and the Three Laws of Robotics, Let\u2019s Talk Bitcoin (2013)&#8221; &nbsp;<a href=\"https:\/\/letstalkbitcoin.com\/bitcoin-and-the-three-laws-of-robotics\">https:\/\/letstalkbitcoin.com\/bitcoin-and-the-three-laws-of-robotics<\/a><\/li><li>Vitalik Buterin, 2014, &#8220;DAOs, DACs, DAS and more: An incomplete terminology guide&#8221;. Ethereum Blog6 (2014), 2014 &nbsp;<a href=\"https:\/\/blog.ethereum.org\/2014\/05\/06\/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide\/\">https:\/\/blog.ethereum.org\/2014\/05\/06\/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide\/<\/a><\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6zet Geli\u015fmekte olan da\u011f\u0131t\u0131k defter teknolojileri ve blok zinciri \u00e7e\u015fitli yeniliklere, yeni organizasyon yap\u0131lar\u0131na ve sosyal formlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. En ilgi \u00e7ekici bulu\u015flardan biri, merkezi olmayan \u00f6zerk kurulu\u015flar ve bunlar\u0131n alt s\u0131n\u0131f\u0131 olan merkezi olmayan \u00f6zerk \u015firketler de dahil olmak \u00fczere merkezi olmayan sistemlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bu makale bu kavramlar\u0131 tan\u0131tmakta ve bu merkezi olmayan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7102,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[161,131,163,162,164,160,132,157,159],"ppma_author":[125],"class_list":["post-7101","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dao-tr","tag-autonomous-tr","tag-blok-zinciri","tag-dac-tr","tag-dao-tr","tag-decentralization-tr","tag-governance-tr","tag-kripto","tag-smart-contracts-tr","tag-web3-tr"],"authors":[{"term_id":125,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"virconlegal","display_name":"virconlegal","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4f3ec5d54b8792b25790cf55d797a6dce67ee1dc5500de97bf1aa1af483fb68a?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"http:\/\/virconlegal.com\/blog","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7101"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7230,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7101\/revisions\/7230"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7101"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/virconlegal.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=7101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}